زين العابدين شيروانى
16
بستان السياحه ( فارسي )
بكذرد و به حكم عليكم بالصّدق از ملازمت صدق عدول نكند و بر طبق آيهء كريمهء كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ همواره با راستكويان مجالست نمايد و بموجب آيه شريفه انّ اللّه يحبّ الصّادقين طريقه اخلاص صادقان پيمايد سيّاحى كه به دروغ كفتن معروف و بكذب و ناراستى موصوف كردد او را از سياحت جز اسمى بهره و نصيبى حاصل نشود و بزركان كفتهاند من عرف بالكذب لم يسمع صدقه يعنى هركه به دروغ كفتن معروف شد اكر راست كويد از او نمىشنوند بيت راستى آور كه شوى رستكار * راستى از تو ظفر از كردكار كل ز كجى خار در آغوش شد * نيشكر از راستى آن نوش شد هفتم حسن خلق يعنى وسعت صدر جهانكرد بايد كه بهر سيل كوهسار تيره و بهر صحبت ناهموار خيره نكردد و با هركس بحسن خلق و انشراح صدر سلوك نمايد و با كشادهروئى و خوشخوئى با مردم معاشرت كند زيرا كه صاحب سوء خلق و ضيق صدر از فيض صحبت دانايان دور و از لطف دانشمندان مهجور است بيت بحسن خلق توان كرد صيد اهل نظر * به بند و دام نكيرند مرغ دانا را سيّاح بدخلق و بدخوى در هيچ محفلى روى ندارد و كسى كه صاحب ضيق صدر است در هيچ مجلس قدم نكذارد و تحصيل معارف و حقايق از وى نيايد و احدى باب محبّت و مودّت به روى او نكشايد هشتم سخاوت سيّاح پيشه بايد كه سخاوت انديشه بود و سخى و باذل و كريم باشد و آنچه از عالم غيب رسد و بدست آيد درويشان و فقيران را از ان بهره و نصيبى بدهد بلكه از روى فتوت و جوانمردى ارباب حوايج را بر خود مقدّم دارد اكرچه ايشان خلاف ملّت و كيش باشند چه رزّاق حقيقى خلاق توانكر و درويش است بلكه حتّى المقدور وحوش و طيور را هم قسمتى معيّن فرمايد و قصد را خالصا لوجه اللّه و طلبا لمرضاته نمايد چه كه مرد بخيل و ممسك در نظرها مردود و اين صفت نزد هركس مطرود است و شخص بخيل نزد عقلاى هر ملّت خوار و بىاعتبار اكرچه شهريار روزكار است و مرد سخى و باذل نزد همه كس عزيز و محترم اكرچه بينوا و بىدرم است بيت شرف مرد بجود است و كرامت به سجود * هركه اين هر دو ندارد عدمش به ز وجود از حضرت رسول ص مرويست كه السّخي لا يدخل النّار و لو كان فاسقا و البخيل لا يدخل الجنّة و لو كان عابدا ايضا فرمود كه السّخاء شجرة فى الجنّة مثنوى اين سخا شاخيست از باغ بهشت * واى آنكس كاينچنين شاخى بهشت مرد ممسك و بخيل سياحت نتواند نمود و اكر كند تحصيل فضائل انسانى نتواند فرمود نهم امانت سيّاح بايد امين باشد و از خيانت احتراز كند و خود را به خيانت معروف نكرداند كه مرد خائن نزد هركس و ناكس كمتر از خار و خس است بموجب الخائن خائف همواره با ترس و بيم و دلش از خوف دونيم است و شخصى كه به خيانت و بزهكارى موصوف شود در نظرها از درجهء اعتبار ساقط و از اوج دلها هابط كردد و قدمى در عرصهء سياحت نتواند كذاشت و از اهل كمال چشم تكميل نتواند داشت و كسى كه به زيور امانت آراسته و به حليه ديانت پيراسته نباشد در صف مردان مانند زنان بىحفاظ و نسوان بىعفّت باشد حضرت رسول ص و اكرم فرموده لا ايمان لمن لا امانة له و لا دين لمن لا عهد له يعنى نيست ايمان براى كسى كه امانت ندارد و نيست دين كسى را كه عهد ندارد بيت هرك را نبود امانت در جهان * او بود خار و ذليل مردمان دهم خدمت سيّاح ربع مسكون بايد كه خدمت هر عالى و دون كند و خادم درويشان و خدمتكزار ايشان باشد و خود را از لوازم خدمت نسبت بعارف و عامى معاف ندارد و از مراسم هركونه خدمات از هيچكس فرونكذارد زيرا كه بموجب من خدم خدم مرد خدمتكزار در نظر خلق روزكار پسنديده و با اعتبار خواهد بود و كافّه ناس و عموم معاملهشناس بوى ميل و رغبت خواهند نمود و از شخص كاهل و تنپرور ابناى روزكار دورى كزينند و عقلاى هر ديار با وى ننشينند بيت كر تو خواهى در جهان فرخندكى * بندكى كن بندكى كن بندكى مقام خدمت بلند و مرتبهاش ارجمند است چنان كه بارىتعالى بداود ع خطاب فرمود كه يا داود اذ رايت لى طالبا فكن له خادما و از حضرت رسول ص مرويست كه سيّد القوم