كه حضور حلقه‌ها و مجالس ذكر الهى را فضل و مرتبه‌ايست بر حضور حلق و مجالسى كه در آن ذكر حقتعالى ننمايند زيرا كه حلق و مجالس ديكر محلّ نزول قهر و سخط خداى تعالى است و شياطين بلكه اهل آن حلق و مجالس همكى شياطين و عفاريت و ملاعينند و شيخ زين الدّين در منية المريدين روايت نموده از رسول خدا ( ص ) كه اذا مررتم فى رياض الجنّة فارتعوا قالوا يا رسول اللّه ( ص ) ما رياض الجنّة قال هى حلق الذّكر فانّ للّه تعالى سيّارات من الملائكة يطلبون حلق الذّكر فاذا اتوا عليهم حفّوا بهم يعنى حضرت رسول خدا ( ص ) فرمود باصحاب خود كه هركاه كذر و مرور شما واقع شود در باغهاى بهشت پس چرا كنيد و لذّت بريد عرض نمودند اصحاب كه چيست باغهاى بهشت حضرت فرمود كه آن حلقه‌هاى ذكر الهى است پس به درستى كه از براى خداى تعالى ملائكه چندند كه سير مىكنند و طلب مىنمايند حلقه‌هاى ذكر را پس هركاه آمدند و رسيدند بمجلس و حلقه كه ذكر الهى در آنجا مىنمايند پس طوف مىنمايند به ايشان اكر حفوا بمعنى طافوا باشد يا آنكه احاطه مىنمايند بر دور ايشان اكر حفوا بمعنى اطافوا باشد و ايضا از ابى ذر غفارى رض روايت شده كه قال قال رسول اللّه ( ص ) حضور مجلس الذّكر افضل من الصّلاة الف ركعة و حضور مجلس العلم افضل من شهود الف جنازة قيل و ما يقرأ القرآن فقال هل ينفع القرآن الّا بالعلم يعنى حضرت رسول ( ص ) فرمود كه حاضر شدن در مجلس ذكر بهتر است از هزار ركعت نماز و حاضر شدن در مجلس علم بهتر است از حاضر شدن هزار جنازه كفته شد كه يا رسول اللّه ( ص ) چه چيز است ثواب از براى قاريان قرآن پس حضرت فرمود كه آيا فايده مىدهد قرآن يعنى قرائت آن مكر با علم ازين حديث شريف كه حضرت رسالت‌مآب ( ص ) فضل مجلس ذكر را و مجلس علم را هريك علىحده بيان فرموده است خالى از وجوه معجزه نيست زيرا كه آن حضرت مىدانست كه جماعتى از عباد هوا و انباى دنيا و عبيد بطون و نفس اماره مفتون بهم خواهند رسيد و ظاهر خواهند كرديد كه انكار اهل ذكر نمايند و احاديث حلق ذكر و مجالس آن را تاويل به حلق و مجالس درس و علم فرمايند چنان كه بعضى از علماء سوء و تابعين سلاطين و منكرين كفته‌اند تا اينكه اين حديث مكذّب تاويل ايشان بوده باشد ايضا روايت نموده شيخ ابو جعفر محمّد بن على بن بابويه القمى در كتاب من لا يحضره الفقيه قال النّبى ( ص ) بادروا الى رياض الجنّة فى دار الدّنيا فقالوا يا رسول اللّه و ما رياض الجنّة فى الدّنيا فقال حلق الذّكر يعنى حضرت رسول ( ص ) فرمود كه مبادرت نمائيد در رفتن بسوى باغهاى بهشت كه در دار دنياست پس كفتند اصحاب كه يا رسول اللّه ( ص ) چه چيز است باغهاى بهشت در دار دنيا پس حضرت فرمود كه حلقه‌هاى ذكر است و در دعاى دوشنبه منقول از حضرت موسى الكاظم ( ع ) در كتاب مصباح كبير و غير آن مذكور است و اين فقره در آن دعاست ان تجعل راحتى فى لقائك و عملى فى سبيلك و حجّ بيتك الحرام و اختلافى الى مساجد و مجالس الذّكر يعنى آن حضرت طلب نموده از بارىتعالى كه بكرداند او راحت در لقاى حق و عمل او را در اعمال مقرّبه و حجّ بيت اللّه الحرام و آمدوشد مجلس ذكر و مساجد راقم كويد كه احاديث بسيار وارد شده است بدخول حلق و مجالس ذكر اكر كسى به مطالعهء آن راغب باشد رجوع نمايد بكتب اخبار و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين در فضيلت ذكر خفى كه مراد از آن ذكر قلبى است و بيان فضيلت او از ساير اقسام ذكر مخفى نماند كه جماعت صوفيّه صافىطويّه كويند كه فضيلت ذكر خفى بر جلى طبق آيات و اخبار ظاهر و هويداست و عقل نيز بر آن حكم مىكند كه ذكر بمجرّد تلفّظ چندان مثمر ثمرى نيست پس بايد قلب متذكر معنى آن باشد بلكه غايت عظمى و مقصد قصوى تذكّر قلب است و اينكه امر بتلفّظ فرموده‌اند از جهة تنبيه قلب است و چون عادت شده است كه اغلب قلب متنبّه نمىشود مكر از راه ذكر لسان و تكرار به زبان بعد از آنكه مداومت بسيار بذكر لسانى شد حبّ مذكور در قلب رسوخ مىنمايد و انس بذكر حاصل مىشود پس مقصود از ذكر ذكر قلبى است و شعور باطنى به معناى اذكار نظم تا فراموشت نكردد غير حق * در حقيقت نيستى ذاكر بدان چون فراموشت شود ما دون آن * ذاكرى كرچه نجنبانى زبان بدانكه آنچه اقسام ذكر از آيات و احاديث معلوم مىشود چهار است امّا آيهء وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ