به اختصار نوشت و با سروده‌هاى آن‌ها به هم آميخت و تذكره‌اى آراست مشتمل بر دو بخش ؛ بخش نخست زندگى و مدح پنجاه و يك نفر از سرايندگان نيمهء قرن سيزدهم كه نيمى از آن‌ها ، جزو معروف‌ترين شاعران روزگار خويش بودند و بسيارى در عموم تذكره‌هاى آن روزگار صاحب اثر به حساب مىآمدند . به ظاهر ، تدوين تذكره چهار سال - يعنى از 1245 تا 1248 ه . ق - به طول انجاميد . گواينكه مرحوم محيط ، تاريخ شروع آن را ، يك جا 1246 مىداند « 1 » كه خبطى است مسلم . چون در خود تذكره ، چند بار به تاريخ 1245 صراحتا اشاره مىشود . برخى ديگر نيز تاريخ 1244 تا 1249 را ذكر كرده‌اند . « 2 » اين مجموعه ، جزو « تذكره‌هاى عصرى » به شمار مىآيد كه اين نوع ، آثار شعرا را در يك دوره معينى ( يك يا دو قرن ) بررسى مىكنند . وفا براى هركدام از شعرا ، ابتدا - طبق رسم متداول تذكره‌نگاران - زندگىنامه يا به اصطلاح خود آن‌ها ترجمهء احوالى مختصر يا مفصّل مىنويسد و سپس قطعاتى چند از سروده‌هاى آن‌ها را به انتخاب خود غث و سمين كرده ، در تذكره درج مىكند كه به اين ترتيب بسيارى از آن‌ها از اواسط قصيده در اين تذكره آمده است و مجموعا تعداد ابيات آن ، به‌جز شواهد و ابيات پراكندهء گزارش‌ها ، نزديك هزار و هشتصد بيت است كه مركب است از 65 قصيده كامل ؛ 16 قطعه يا بعضا قصيده‌هاى مقتضب صورى ، يعنى آن‌هايى كه از اواسط آمده و مطلع و تشبيب ندارد ؛ 10 رباعى ؛ يك تركيب‌بند ؛ يك مثنوى فارسى و يك قطعه عربى . پيداست ستايش‌نامه‌هاى شاعران در باب سيّد ، بسيار بيش از اين مقدار بوده است . چون مؤلف بيان المفاخر - كه تماما در سوانح و حيات سيّد تأليف يافته - نام و مشخصات اغلب شاعرانى را كه به عنوان مداح سيّد نقل مىكند ، در اين تذكره نيست « 3 » . اطلاعات ذىقيمتى در اين بخش وجود دارد كه در كمتر پژوهشى نشانى از آن هست ؛ ماجراى غريب حج گزاردن علاء الدّين حسين نوّاب خليفه السلطان - وزير اعظم شاه‌عبّاس - كه به مناسبت شرح احوال نبيره‌اش حامد محمّد رضا خليفه سلطان آمده « 4 » ، خبر تأليف رساله‌هايى مانند

--> ( 1 ) - وفا در حق هما ، پيشين ، ص 3 ( 2 ) - عظيمى ، محمد : جغرافياى تاريخى مدينة السادات زواره ، صص 46 - 245 ( 3 ) - مهدوى ، سيّد مصلح الدّين ؛ بيان المفاخر ، ج 2 ، ص 23 - 110 ( 4 ) - مآثر الباقريّه ، ص 8 - 87