پيشگفتار نام حزين لاهيجى با غزل معروف اى واى بر اسيرى كز ياد رفته باشد * در دام مانده باشد صيّاد رفته باشد در ذهن و ياد هر ايرانى شعرخوانى ، جايگاه ويژهء خود را دارد . او در اين غزل بيانگر لطيف‌ترين عاطفهء انسانى يعنى عشق است . زبان او در بيان اين عاطفه آنقدر ساده ، صميمى و آشناست كه گويى سعدى ، اين رند قلندر ، غزل مىسرايد . حزين از نظر زمانى متعلّق به دورهء انحطاط سبك هندى است ولى سبك و زبانش به دور از اين انحطاط گام‌به‌گام همراه با شيوهء غزل‌سرايى سعدى ، حافظ و عراقى به پيش مىرود . علت ماندگارى وى از اين دوره ، شايد همين ويژگى سبكى باشد . ايرانيان صاحب ذوق ، حزين شاعر را به خوبى مىشناسند و با او مأنوسند ولى او انديشمند صاحب‌نظرى است كه با تأليفات بسيار در زمينه‌هاى گوناگون فلسفه ، فقه ، حديث ، كلام ، منطق ، رجال ، تاريخ‌نگارى و تذكره‌نويسى همچنان گمنام باقيمانده است . من نيز به بركت ورود به دانشگاه تهران و شركت در كلاسهاى درس دانشكدهء ادبيات با ابعاد گوناگون شخصيت او آشنا شدم . بعضى از جنبه‌هاى فكرى حزين را براى اولين بار از زبان استاد دكتر محمّدرضا شفيعى كدكنى در درس « روش تحقيق و مرجع‌شناسى » شنيدم كه برايم بسيار جالب و دلنشين بود . اين‌بار حزين ، نه شاعر ، بل متفكّرى از سدهء