و اصل ، متبحّرى در رياضيات و نجوم ، رجاليى خبير ، محدّثى مجتهد ، مفسّرى بصير ، اديبى هنرمند ، شاعرى توانا و . . . يافتم كه افزون بر دويست عنوان تأليف و ترجمه در علوم مختلف ، پنجاه هزار بيت شعر به زبان فارسى و عربى داشته است و به حق مىتوان او را همطراز ملامحسن فيض كاشانى در ميان شيعه و جلال الدين سيوطى در ميان اهل سنّت دانست با اين امتياز كه او مرد رزم و سياست نيز بوده و به همين جهت حدود 45 سال از عمر شريفش را به هجرت و آوارگى و 31 سال آن را در هندوستان سپرى كرد و بالاخره در 77 سالگى در شب 11 جمادى الاولى 1180 قمرى در ديار غربت و با درد هجران به لقاء الله پيوست و در آرامگاهى كه از قبل در محلهء « فاطمان » بنارس براى خود در نظر گرفته بود ، به خاك سپرده شد . ابيات زير كه سرودهء خود اوست و بر روى قبرش نوشته شده بيانگر شوريدگى و غربت وى در اين جهان خاكى است : زباندان محبت بوده‌ام ديگر نمىدانم * همى دانم كه گوش از دوست پيغامى شنيد اينجا حزين از پاى رهپيما بسى سرگشتگى ديدم * سر شوريده بر بالين آسايش رسيد اينجا از جمله آثار ارزشمند او كتاب تذكرة المعاصرين است كه با تصحيح سركار خانم معصومهء سالك در دسترس قرار مىگيرد . در اينجا لازم است از تلاش مصحح محترم و نيز از همكارى و مشاركت دفتر نشر ميراث مكتوب وابسته به معاونت امور فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در اصلاح برخى از اشعار عربى ، نمونه‌خوانى مجدد و نيز تمهيد تسهيلات لازم براى چاپ اين كتاب ، نهايت سپاسگزارى را بنمايم . لاهيجان ، بيستم شوّال 1416 مطابق 20 اسفند 1374 زين العابدين قربانى لاهيجى دبير كنگرهء علامهء ذوفنون محمد على حزين لاهيجى