الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

91

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

از اين از منابع متعددى نقل كرديم 2 - كتاب انتصار در حديث نبوده بلكه در فقه است ؛ آن هم براى بيان مسائلى كه اماميه منفرد در آنها بوده است و مورد استفاده اعلام مىباشد و نسخه‌اى از آن هم در نزد ما موجود است . 3 - نام كتاب عبد الجبار ، المغنى بوده نه الكافى 4 - كتاب الملخص و الذريعة در فن اصول فقه است نه در اصول الدّين 5 - كتاب المقنعة در فقه است و از آثار شيخ مفيد مىباشد و همان كتابى است كه متن تهذيب الحديث شيخ طوسى را تشكيل مىدهد . كتاب سيد مرتضى بنام المقنع و در غيبت است و ما نسخه‌اى از آن را ديده‌ايم . 6 - تاريخ ميلاد و وفات سيّد را با آنچه راجع به تاريخ برادرش سيد رضى نوشته است مقايسه نمائيم به اختلاف برخورد خواهيم كرد بويژه كه اظهار داشته است سيد رضى چهار سال بزرگتر از برادرش سيد مرتضى بوده است 7 - تلعكبرى و حسين بن على بن بابويه از وى روايت نمىكرده‌اند ؛ بلكه سيد از ايشان روايت مىكرده است . مگر اينكه بگوييم اشتباهى از ناسخ به وجود آمده است و يا آنكه از عبارت چيزى ساقط شده باشد تا ارتباط صحيحى در ميان عبارت به وجود بيايد . به‌عنوان مثال شيخ مفيد يا ديگر از افرادى كه سيد از آنها بهره‌گيرى داشته است ساقط گرديده است . از شهيد ثانى نقل شده است كه به خط خود بر پشت خلاصهء علامه مرقوم فرموده : سيد مرتضى در پيش خاصه و عامه از احترام خاصى برخوردار بوده است . گويند قاضى عبد الجبّار هنگامى كه به كتاب جمل العلم و العمل سيد مرتضى دست پيدا كرد اظهار داشت هرگاه سيد مرتضى به غير از همين كتاب مختصر اثر ديگرى هم نمىداشت بر ديگر اعلام برترى پيدا كرده بود . ابو الحسين همراه با سيد به كسب ادب مىپرداخت و به او احترام مىكرد . سيف آمدى گفته : در مطالعات خويش به نظريه‌اى بس ارجمند در باب عصمت از ابن خطيب برخورد كردم و از استوارى و ارزندگى آن به شگفت آمدم تا اينكه به كتاب تنزيه الانبياء سيد مرتضى دست يافتم ديدم آنچه كه در كتاب آمدى مطالعه كرده‌ام ، از نظريات سيد مرتضى گرفته است . از ارموى نقل شده است وى سيد مرتضى را بر حضرت امام هادى عليه السّلام برترى مىداد . كسى كه اين اظهار نظر را از وى شنيده به وى گفته ؛ چگونه سيد را بر آن