الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
441
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
آورد . گذشته از اين ، دستههاى مختلف دوست و دشمن به رتبهء اجتهاد او بلكه بالاتر از آن اعتراف كردهاند . در يكى از نسخههاى مكارم الاخلاق فرزند طبرسى مترجم حاضر ديدم كه در ذيل فصل سفارش نبى اكرم ( ص ) به نقل از پايان كتاب امالى شيخ طوسى ( ره ) چنين نوشته بود : مولاى من ( پدرم ) فضل بن حسن ، كه خدا عمرش را طولانى فرمايد ، مىگويد : اين اوراق كه متضمن سفارش رسول خدا ( ص ) به ابو ذر غفارى است سفارشهايى است كه خبر داد آنها را به من شيخ مفيد ابو الوفا عبد الجبار بن عبد اللّه مقرى رازى و شيخ اجل حسن بن حسين بن بابويه ( رضى اللّه عنهما ) به اجازهاى كه از آنها داشتم گفتند : املا كرد « * » بر ما ( خبر داد به ما ) شيخ اجل ابو جعفر محمد بن حسن طوسى ( قدس اللّه روحه ) . و خبر داد به من به همين سفارشها ، شيخ عالم حسين بن فتح واعظ گرگانى در مشهد رضا عليه السّلام . گفت ، خبر داد به من شيخ امام ابو على حسن بن محمد طوسى . گفت ، خبر داد به من پدرم شيخ ابو جعفر ( قدس اللّه روحه ) . گفت ، خبر دادند به ما گروهى از اصحاب از ابو الفضل محمد بن عبد اللّه بن محمد بن مطالب شيبانى تا به آخر . [ شيخ يونس مفتى اصفهان ] كه يكى از شاگردان شيخ على كركى است در رسالهء اسامى مشايخ اصحاب ما دو يا چند مرتبه از شيخ طبرسى بهطور اختصار نام برده است ، چنانكه گاهى مىنويسد : از ايشان است شيخ فقيه ابو منصور محمد طبرسى مؤلف اعلام الورى و تأليفات ديگر و گاهى متصل به آن نوشته است : از ايشان است شيخ ابو على فضل بن حسن ابو الفضل طبرسى ، مفتى - كه بر ديگر از معاصرانش برترى داشته - مؤلف كتاب مجمع البيان ، جمع الجوامع ؛ الجميع ؛ الكافى ؛ الاحتجاج و مكارم الاخلاق . و سومينبار با فاصلهاى كه پيشآمده است مىنويسد : شيخ فقيه ابو على فضل بن حسن طبرسى ، مؤلف كتاب كنوز النجاح .
--> ( * ) املاء حديث آن است كه شيخ حديث ، حديث يا كلامى را براى ديگرى ايراد مىنمايد تا آن را به نگارش درآورد و شيخ حديث را به همين مناسبت ، مملى و نويسنده را كه طالب القا و املاء حديث باشد مستمع مىخوانند - م .