الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

423

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

كرده‌اند كه پس از اين ذيل احوال محمد بن فضل مذكور به اين موضوع اشاره خواهيم كرد . ملا نظام الدّين قرشى در نظام الاقوال مىنويسد : ابو على شيخ امام امين الدّين فضل بن حسن بن فضل طبرسى ، ثقهء فاضل و ديندارى با عنوان بوده است و تأليفاتى دارد . از جمله ، مجمع البيان در تفسير قرآن در ده مجلد و تفسير الوسيط در چهار مجلد و تفسير ديگرى به نام جوامع الجامع و اعلام الورى باعلام الهدى در فضيلت ائمه هدى عليهم السّلام و تاج المواليد و الآداب الدينية للخزانة المعينية و غنية العابد و منية الزاهد . ابن بابويه ( منتجب الدّين ) در فهرست خود مىنويسد : به ديدار طبرسى رسيده‌ام و پاره‌اى از تأليفاتش را بر وى قرائت كرده‌ام و در مشهد مقدس رضوى على ساكنه السّلام درگذشته و همان‌جا مدفون شده است . مؤلف گويد : از بيان ملا نظام الدّين استفاده مىشود كه تفسير الوسيط غير از جوامع الجامع بوده گذشته از اين ، منتجب الدّين در فهرست از تفسير جوامع الجامع نامى نبرده است . در اعلام الورى چنين آمده است : در كتاب اخبار ابو هاشم جعفرى تأليف شيخ ابو عبد اللّه احمد بن محمد بن عياش كه همه آن كتاب را سيد ابو طالب محمد بن حسين حسينى قصبى گرگانى به من اجازه داده است ، اظهار نموده كه پدرم سيد ابو عبد اللّه حسين بن حسن قصبى ، گفته است كه خبر داد به من ابو الحسين طاهر بن محمد جعفرى از ابو على احمد بن محمد بن يحيى العطار . . . بديهى است كه طبرسى و فرزندش رضى الدّين ابو نصر حسن بن فضل مؤلف مكارم الاخلاق ، و نواده‌اش ابو الفضل على بن حسن مؤلف مشكاة الانوار ، و ديگر سلسله و بستگان او از علماى بزرگ بوده‌اند و من چنان مىدانم كه شيخ احمد بن على بن ابى طالب طبرسى مؤلف كتاب الاحتجاج هم از خويشاوندان مترجم حاضر بوده است . گروهى از فضلاى دانشور ، از جمله فرزندش حسن يادشده و ابن شهرآشوب و شيخ منتجب الدّين از وى روايت كرده‌اند ؛ قطب الدّين راوندى هم از وى روايت داشته است ، چنان‌كه قطب الدّين در كتاب قصص الانبياء اظهار داشته است ، به توسط طبرسى