الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
418
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
و گاهى شيخ صدوق اخبارى را از كتاب او به توسط حسن بن محمد بن سعيد هاشمى روايت كرده است . همچنين حاكم ابو القاسم حسكانى در شواهد التنزيل و ديگر تأليفاتش از آن نقل كرده است « 1 » . شيخ فرج اللّه بن محمّد بن درويش بن محمد بن حسن بن حمّاد بن اكبر حويزى حويزى از بزرگانى است كه به فضل و دانش ، شهرت يافته ليكن چنانكه گفتهاند بدان پايه ، اعتبار نداشته و از معاصران ما بشمار مىآيد . شيخ معاصر در امل الآمل مىنويسد : وى فاضلى محقق و شاعرى اديب و استاد و از معاصران است . تأليفات بسيارى دارد . از جمله ، كتاب الرجال در دو مجلد . المرقعة در يك مجلد . كتاب بزرگى در فن كلام كه مشتمل بر چگونگى هفتاد و سه فرقه از امت پيغمبر اكرم ( ص ) مىباشد . كتاب الغاية در منطق و كلام . كتاب الصفوة در اصول ؛ تذكرة العنوان كتاب بىسابقهاى است ، برخى از مطالب آن را با مركب سياه و برخى از آن را با جوهر قرمز نوشته كه به طول و عرض و درازا و پهنا خوانده مىشود و مجموع آنها ، علوم معموله است و هر سطرى كه با جوهر قرمز نگاشته است ، يكى از علوم نحو و منطق و عروض از آن به دست مىآيد . ديگرى شرح تشريح الافلاك شيخ بهائى ( ره ) . ديگرى منظومه در معانى و بيان ؛ تفسير ؛ تاريخ كبير ؛ ديوان شعرى بزرگ و رسالهاى در حساب و امثال اينها و از آثار نظمى اوست : احسن الى من قد اساء فعاله * لو كنت توجس من إساءته العطب و انظر الى صنع النخيل فانّها * ترمى الحجارة و هى ترمى بالرطب - به كسى كه بدكردار است نيكى كن و از اينكه از بدكردارى او احساس ناراحتى مىكنى متأثر مباش . - براى آسايش خاطر خود به نخل متوجه باش كه به وى سنگ مىزنند و آن
--> ( 1 ) - بحار الانوار ، صص ، 19 و 37 و تفسير وى در روزگار ما به طبع رسيده است .