الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
39
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
دشمن قرار گرفته است و همگان نام و آوازهء او را در آثارشان ايراد كردهاند و گفتار او را در كتابهاى خودشان متعرض گرديدهاند و از او در كتابهاى خود به بزرگى ياد كردهاند . او تا آن اندازه مورد توجه بوده است كه گفتار شيعه را گفتار او قلمداد كردهاند و بهطورىكه پس از اين به يادآورى از عبارات آنها اشاره خواهد شد ، از مذاهب شيعه به گفتار مرتضى تعبير مىكردهاند . فخر الدّين رازى پيشواى بنام اهل سنت در يكى از كتابهايش پس از يادآورى از مراتب فضيلت سيد مرتضى مىنويسد : فضائل سيد بسيار است و تنها گواه براى فضيلت او كتاب الدرر و الغرر اوست . ابن اثير جزرى در جامع الاصول پس از يادآورى از سيد مرتضى نسب او را همانطور كه ما در آغاز شرح حال او متذكر شديم ، يادآورى كرده و مىنويسد : ابو القاسم على بن حسين بن موسى بن محمد بن ابراهيم بن موسى بن محمد بن ابراهيم بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب عليه السّلام . معظّمله همان سيّد موسوى است كه به مرتضى شهرت دارد و برادر سيد رضى سراينده است . نقابت طالبيهاى بغداد به عهدهء او برقرار شده بود و دانشورى بافضيلت و كامل و متكلمى فقيه بود ، از مذاهب شيعه كمال اطلاع را داشت و آثار بسيارى از خود به جاى گذارد . سيد مرتضى از احمد بن سهل ديباجى و ابو عبد اللّه مرزبانى و ديگران روايت كرده و خطيب حافظ ابو بكر بغدادى از وى روايت داشته است . سيد مرتضى در سال 355 هجرى متولد شد و در سال 436 هجرى در بغداد درگذشت . در جاى ديگرى از آن كتاب مىنويسد : مروّج سده چهارم هجرى طبق نظريه فقهاى شافعى ، ابو حامد احمد بن طاهر اسفراينى ، به نظر علماى حنفى ، ابو بكر محمد بن موسى خوارزمى ، به عقيدهء مالكى ابو محمد عبد الوهّاب بن نصر ، به نقل حنبليها ابو عبد اللّه حسين بن على بن حامد و به روايت دانشوران اماميه شريف مرتضى موسوى بوده است . مؤلف كتاب عمدة الطالب فى نسب آل ابى طالب ، سيد جمال الدّين عنبه نسّابه در ضمن يادآورى از سيد مرتضى مىنويسد : ابو القاسم شريف اجل ذو المجدين و ملقب به