مرتضى علم الهدى ، در فقه و كلام و حديث و لغت و ادب و ديگر كمالات از مرتبه‌اى عالى برخوردار بود و او فرزند طاهر نقيب ذو المناقب ابو احمد حسين بن موسى ابرش ، معروف به اصغر بن موسى بن ابى سبحة بن ابراهيم مرتضى بن موسى الكاظم عليه السّلام است . مادرش فاطمه دختر ابو محمد حسن ناصر صغير بن ابى الحسن احمد بن ابى محمد ناصر كبير اطروش بن على بن حسن بن على الاصغر بن عمر الاشرف بن زين العابدين ( عليه السّلام ) است . سيد مرتضى به بخالت معروف بود و هنگامى كه درگذشت ثروتى فراوان و كتابخانه‌اى مشتمل بر هشتاد هزار مجلد كتاب كه مانند آن را نشنيده‌ام ، از خود باقى گذارد . آرى در ميان همهء دانشورانى كه به گردآورى كتاب مىپرداختند ، قاضى فاضل عبد الرحمن شيبانى بر همگان برترى داشت و كتابخانه او مشتمل بر صد و چهل هزار مجلد كتاب بوده است و درحالىكه كتابخانه مستنصر باللّه در مستنصريه هشتاد هزار مجلد كتاب داشته است . مؤلف گويد : بخيل قلمداد كردن سيد مرتضى نسبت بىاساسى است كه منافى با مقام عظيم الشأن وى بوده است و ثروت هنگفتى كه داشته است دليل بر بخل‌ورزى او نمىباشد ، بلكه ثروتمندى او به حكم آيه و روايت و آنچه كه از آثار به دست آورده‌ايم ، دليل بر سخاوتمندى بسيار است . به زودى خلاف اين نسبت را كه بخل‌ورزى سيد باشد ، بيان خواهيم كرد . از مشاهره‌اى كه براى همهء شاگردانش مقرّر داشته بود و دهى كه براى تهيه كاغذ فقيهان وقف كرده بود ، بىاساسى اين مطالب را ثابت مىنمايد و امثال اين‌ها و قرائن ديگر دليل بر سخاوتمندى اوست . و به‌طورىكه در شرح حال برادرش سيد رضى خواهيم نگاشت ، سيد رضى از سيد مرتضى سخاوتمندتر بوده است . در يكى از منابع خوانده‌ام كتابهاى كتابخانهء مأمون عباسى بالغ بر صد هزار مجلد بوده است . با اين حال از كلام قاضى تنوخى ، كه به زودى از چگونگى آن اطلاع حاصل مىشود ، معلوم مىشود كه عدد آثار خود سيد و كتابهايى را كه بر اساتيدش خوانده است و آنچه كه نگهدارى كرده محفوظاتش ، به‌خصوص هشتاد هزار مجلد مىباشد ؛ با توجه به گفته قاضى كتابهاى كتابخانه او بيشتر از هشتاد هزار مجلد بوده است و مؤيد اين احتمال آن است كه يكى از فضلا نقل كرده است : كتابهاى سيد ، علاوه بر كتابهاى نفيسى را كه به خليفه و وزراء و