الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
355
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
شيخ على بن هيصم وى از دانشوران و اديبان بنام اماميه بوده و از روزگار او اطلاعى ندارم . جز اينكه ابن شهرآشوب در كتاب المناقب خطبهاى از او نقل كرده است كه مشتمل بر اسامى ائمه اثنى عشر عليهم السّلام مىباشد . شيخ على بن يحيى حافظ وى فقيهى دانشور و بزرگوار و عالىمقام بوده و از عربى بن مسافر عبادى روايت داشته و سيد بن طاوس با اجازهاى كه از وى اخذ كرده از او روايت مىكرده است . از قرائن به دست مىآيد كه مترجم حاضر ، همان شيخ ابو الحسن على بن يحيى خياط است كه در ذيل به چگونگى احوال او اشاره مىشود . اين شيخ از ابن ادريس و ابن بطريق و
--> - نامش على و پدرش شهاب الدّين محمد است . در اعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 310 نسب او را با يازده واسطه به حضرت سجاد ( ع ) منتهى دانسته مىنويسد : سيد على بن شهاب الدّين محمد بن يوسف بن محب بن محمد بن جعفر بن عبد اللّه بن محمد بن على بن حسن بن حسين بن زين العابدين عليه السّلام . رياض السياحة ، ص 713 مىنويسد : داراى علوم ظاهرى و باطنى بوده و به شيخ شرف الدّين محمود مزدقانى ارادت داشته و پس از درگذشت تقى الدّين على دوستى نزد شيخ شرف الدّين بازگشته و به دستور وى به سير آفاق پرداخته و به حضور گروه بسيارى از اولياء رسيده است . بزرگان همدان ، ج 1 ، ص 83 شرح حال مفصلى از او نگاشته و خلاصهء آن اين است حدود سال 713 ه . ق متولد شد ، از دوازدهسالگى قدم به جاده سلوك گذارد و 21 سال به سير آفاق پرداخت و سال 781 ه . ق همراه با هفتصد تن از مريدان به كشمير رفت و سال 786 ه . ق در ماوراءالنهر درگذشت جنازهء او در ختلان ( تاجيكستان امروزى ) دفن شد آثار او ذخيرة الملوك ؛ مدار النقطة كه در بالا اسرار القطعية نوشته شده ؛ شرح فصوص الحكم كه در بالا به جاى ابن عربى ابن الولى آمده ، الذاتية ، اثبات التشيع و امثال اينها . در بالا نزهة الارواح را از آثار وى نوشته گمانم اين اثر از امير حسينى هروى باشد كه به تصحيح فاضل محترم آقاى نجيب مايل هروى به طبع رسيده است و « ده قاعده » كه در بالا آمده گويا همان ترجمه اقرب الطرق شيخ نجم الدّين كبرى است كه به همت و مقدمه فاضلانه آقاى على رضا شريف محسنى به طبع رسيده است - م .