الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
319
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
يادآورى مىشود كه بياضى در آغاز كتاب الصراط المستقيم به شرح اصول الدّين پرداخته پس از آن به ادلّهء امامت اقدام نمود و كتاب ارزندهاى است كه بيشتر از دويست كتاب از كتابهاى خاصه و عامه نقل نموده و مسئله امامت را بيشتر از آنچه انتظار مىرود شرح داده و كتابى معروف و مورد توجه همگان مىباشد « * » . از تأليفات او كتاب نجد الفلاح و كتاب زبدة البيان و كتاب منخل الفلاح مىباشد . اين سه كتاب را كفعمى در كتاب المصباح به وى نسبت داده است و برخى از آنها را هم در كتاب فرج الكرب از آثار او دانسته است و از تأليفات او در فصل خطبههاى المصباح
--> ( * ) اين كتاب در سه جزء و در يك مجلد در عصر ما به طبع رسيده است . در مقدمهء آن كتاب ، نخست به نام پنجاه و دو كتاب از كتابهائى كه به آنها دسترسى پيدا كرده اشاره نموده پس از آن به نام 230 كتاب كه در خلال كتابها به نقل از آنها پرداختهاند و مورد استفاده مؤلف قرار گرفته اشاره كرده است ؛ سپس به ترتيب ابواب آن اقدام نموده و بابهاى كتاب مزبور هفده باب است . باب اول در اثبات واجب ، باب دوم در ابطال جبر ، باب سوم در اثبات پيمبر اكرم و صفات آن حضرت و ما بقى درباره امامت حضرات معصومين ويژه حضرت مولا امير المؤمنين على عليه السّلام مىباشد . در آغاز جزء اول ، رسالهاى از آية اللّه مرعشى ( رحمة اللّه عليه ) كه پيش از اين هم اشاره شد ضميمه گرديده و در آغاز جزء دوم آن رسالهء تفصيلى از مرحوم علامه آية اللّه آقا بزرگ تهرانى مؤلف الذريعة ضميمه شده است . آية اللّه مرعشى ذيل شرح كتاب مزبور مىنويسد : به جان خودم سوگند كتاب الصراط المستقيم از مهمترين كتابهائى است كه در رشته امامت تأليف شده است و از صاحب روضات نقل كرده است : پس از كتاب الشافى سيد مرتضى كتابى را به اهميت اين كتاب نديدهام بلكه بايد بگويم از جهاتى بر كتاب سيد مرتضى برترى دارد و در جلالت اين كتاب همين بس كه مولانا علامه مجلسى آن را از مأخذ و مدارك كتاب بحار قرار داده و اعتماد كاملى به آن داشته است و علامه امين عاملى نسخهء مخطوطى از آن كتاب را در كربلا به دست آورده كه تاريخ كتابت آن 1099 ه . ق بوده و در پايان آن ابياتى در وصف كتاب اضافه شده است . از جمله : هذا الكتاب مبشر بر شاد من * يسلك طرائقه به غير خلاف آنجا كه گفته است : فهو الصراط المستقيم و منهج اللّه * دين القويم لسالكيه كافى تأليف من شهدت له آرائه * بكماله فى سائر الاوصاف