خواجه صائن الدّين على بن محمد بن محمد تركه وى از دانشوران بنام صوفيه و از حكماى متألهين مىباشد و آل تركه ، خاندان فاضلى هستند كه به مذهب تشيّع معروف و در اصفهان و شهرهاى ديگر مىزيستند . خواجه صائن الدّين يادشده ، در روزگار ، امير تيمور گوركان مىزيسته و از تأليفات او كتاب المفاحص فى الحكمة الالهية است كه به سبك بىسابقه‌اى علوم تصوف را در آن گرد آورده است و من نسخه كهنه‌اى از آن را در بارفروش ( بابل ) ديدم كه اضافات و تغييراتى در آن ديده مىشد و اين نسخه دو سال پس از تأليف استنساخ شده و اصل نسخه در سال 823 ه . ق تأليف گرديده و در پايان آن چنين آمده است : بار ديگر پيش آمد كه دربارهء اين كتاب با جناب اخوى متعنى اللّه به طول بقائه شرف الملة و الدّين شرف الدّين على يزدى با حضور گروهى از دوستان و عده‌اى از شاگردان و فرزندان ، كه خدا ما و ايشان را براى رسيدن به آخرين آرزوها توفيق كرامت فرمايد ( به محمد و خاندان او كه بر همگىشان درود خدا ) در سال 828 ه . ق مراجعه نمائيم و پاره‌اى از حقايق را كه به خاطر رسيده است به آن بيفزائيم « * » . مؤلف گويد : به گمان من خواجه صائن الدّين مترجم حاضر نواده و يا فرزند خواجه افضل الدّين محمد تركه باشد « * * » .

--> - كاست نقل كرده و پيداست كه سيد صدر هم ، مترجم حاضر را از مردم جبل عامل مىداند كه تكملة و امل الآمل به خاطر شرح حال آنان تأليف شده است - م . ( * ) از آثار خواجه صائن الدّين كتاب التمهيد فى شرح قواعد التوحيد است كه در سال 1315 ه . ق همراه با حواشى ميرزا محمد رضا قمشه‌اى به طبع رسيده اصل رساله كه در وجود و به نام قواعد التوحيد است ، از آثار جدش محمد تركه اصفهانى است كه خواجه صائن الدّين شرح كرده است . در نسخه مطبوعى كه در اختيار داريم حواشى خطى بسيارى ديده مىشود كه در ذيل پاره‌اى از آنها محمد رضا امضا شده يعنى قمشه‌اى و برخى از آنها محمد حسين رضوى امضا شده - م . ( * * ) ريحانه ، ج 1 ، ص 412 مىنويسد : خواجه افضل الدّين محمد تركه اصفهانى يكى از اكابر قضات اصفهان بود و كتاب ملل و نحل شهرستانى را به نام تنقيح الادلة و العلل فى ترجمة كتاب الملل -