الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

281

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

مىنمايد ، اعتراض ابن سكرّه و پاسخ فصيحى ، مستلزم مقدمه‌اى است و آن اين است كه در مذهب اماميه و بياناتى كه از ائمه طاهرين عليهم السّلام وارد شده مقرر گرديده كه عقد موقت يا ( متعه ) عمل حلالى است و از روزگار حضرت رسول اكرم ( ص ) تا زمان ابو بكر و از زمان او تا اوائل خلافت عمر مستمرّ بوده و صحابه هم به آن عمل كرده‌اند « 1 » . شيخ اجلّ اقدم ابو القاسم على بن محمد بن على خزّاز رازى قمى وى فاضلى دانشور و متكلمى بزرگوار و فقيهى محدث و معروف و شاگرد صدوق و امثال او مىباشد و به‌طورى كه از كفاية الاثر وى استفاده مىشود با يك واسطه از تلعكبرى روايت مىكرده و اين روايت بىسابقه است . شيخ معاصر در آخر وسائل الشيعة اظهار داشته كه شيخ اجلّ محمد بن ابو الحسن بن عبد الصمد قمى از وى روايت مىكرده و خود او از معاصران شيخ مفيد و امثال او بوده و كتاب كفاية الاثر فى النصوص على الائمة الاثنى عشر عليهم السّلام از تأليفات اوست و اين كتاب به نام الكفايه هم موسوم مىباشد و كتابى است كه در اختيار همگان قرار گرفته و نسخه‌اى از آن در نزد ما موجود مىباشد و مشتمل بر چهار جزء بوده و استاد استناد در بحار و شيخ معاصر در وسائل الشيعة از آن بسيار نقل كرده‌اند « * » . يادآورى مىشود ، اصحاب رجال در كتابهاى خود از وى نام برده‌اند . ابن شهرآشوب در معالم العلماء مىنويسد : على بن محمد بن على خزّاز رازى كه قمى هم گفته مىشود تأليفاتى در كلام و فقه دارد و از كتاب احكام شرعى او كه بر وفق مذهب اماميه تأليف كرده كتاب الكفاية فى النصوص است . نجاشى در رجال خود گويد : ابو القاسم على بن محمد بن على خزّاز ، از اصحاب

--> ( 1 ) - بغية الوعاة ، ص 351 مىنويسد : فصيحى در روز چهارشنبه 13 ذيحجه سال 516 هجرى در بغداد وفات يافته است - م . ( * ) اين كتاب در اين روزگار به طبع رسيده و علامه سيد عبد اللطيف كوه‌كمرى در آغاز آن مقدمه عالمانه‌اى در شرح حال او و مشايخ و راويان و آثار او مرقوم داشته است - م .