و كتاب زبدة التواريخ كه به پارسى تأليف شده ، خلاصه و فشرده‌اى از جامع التواريخ مىباشد و آن هم ، كتاب بزرگ و ارزنده‌اى است . و نسخه‌اى از جامع التواريخ در نزد ما موجود مىباشد . رشيد الدّين ، كتاب زبدة التواريخ را به پيشنهاد ، سلطان محمد خدابنده تأليف و تلخيص نموده و در هر دو كتاب ، تحقيقات ارزندهء بسيارى ، ايراد كرده است و به‌طورى كه از لابلاى جامع التواريخ برمىآيد ، رشيد الدّين ، كتاب مزبور را در روزگار سلطان غازان تأليف نموده است . و همچنين از آن تاريخ ، استفاده مىشود كه كتاب مزبور از تأليفات رشيد الدّين طبيب است و آن را به فرمان سلطان غازان تأليف كرده و تا سال 704 ه . ق كه غازان خان ، در حدود قزوين مرده است ، رشيد الدّين ، به تأليف آن ، اشتغال داشته است . بنابراين ، مؤلف تاريخ يادشده ، خواجه رشيد الدّين وزير ، نبوده است . رشيد الدّين ، اظهار داشته وى نخستين كسى است كه سرگذشت چنگيزخان و سلسلهء او را به فرمان ، سلطان غازان خان در اين كتاب ، گرد آورده است و در يكى از مواضع آن تاريخ مىنويسد : نام اين كتاب جامع التواريخ و در جاى ديگر از آن كتاب ، نوشته است نام آن ، « تاريخ غازانى » است « * » .

--> ( * ) الذريعة ، ج 3 ، ص 269 ذيل تاريخ غازانى مىنويسد : مؤلف اين تاريخ ، وزير رشيد الدّين فضل اللّه بن عماد الدوله ابى الخير بن على همدانى است كه در فاصله سالهاى 716 تا 718 ه . ق شهيد شده و سرگذشت پادشاهان مغول از چنگيز تا عصر شاه خدابنده را كه خود وزير او بوده گرد آورده و در سه مجلد در ليدن به طبع رسيده است و نسخه گرانبها و مطلاى آنكه همراه با تصويرهايى است و ده هزار دينار قيمت شده در خزانه شاهى تهران موجود مىباشد تا آنجا كه مىنويسد : در تبريز آثار خيريه بسيارى از وى باقى بوده و نسبت به علماء و صلحا متواضع و كمك‌هاى شايانى به آنها مىكرده و از هرگونه فنون برخوردار بوده ويژه در طبابت مهارت به كمالى داشته است و پنجاه تأليف از جمله تفسير قرآن و ترجمه تورات و تاريخ غازانى از آثار او مىباشد و براى ربع رشيدى موقوفاتى را تعيين كرده از جمله : هزار مجلد قرآن شريف كه چهارصد مجلد آن به آب طلا نگاشته شده و شش مجلد آن به خط ياقوت مستعصمى بوده و شصت هزار مجلد كتب در فنون مختلفه به آنجا وقف كرده است و موقوفات ديگرى -