الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
228
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
شرح بشمار مىرود . نصير الدّين در اين شرح از بحث امامت تجاوز كرده و به دفع ايرادهاى شارح پرداخته است . و ازآنجاكه ، قوشچى ، شارح جديد ، تجريد از عهدهء دفاع از ايرادهاى وى برنيامده است . از ايراد جوابهاى شارح قديم و اعتراضات او ، اعراض كرده و به جوابهاى شارح مقاصد و ايرادهاى او كه نوعى پوشش و چشمپوشى بيش نبوده ، اكتفا كرده است . از تأليفات نصير الدّين ، شرح طوالع قاضى بيضاوى است كه مطالب ارزندهاى را در آن ، ايراد نموده است . ديگر حاشيه شرح شمسيه كه منحصر به اعتراضات و دقتهاى لازم بوده است و سيّد شريف در حاشيه شرح شمسيه به دفع پارهاى از آنها اقدام نموده است . و از آثار او تعليقاتى است بر حاشيهء شرح الاشارات و نيز رسالهاى است مشتمل بر بيست اعتراض ، كه بر تعريف طهارت كتاب قواعد علامه حلّى داشته و اين رساله معروف و در اختيار همگان است . سيد حيدر بن على آملى ، در كتاب منبع الانوار آنگاه كه به نقل اعتراضات ، استدلالىها پرداخته ، كه آنان از دسترسى به مرتبهء تحقيق حال عاجزند ، اظهار مىدارد : اين سخن را چندين مرتبه از عيلم عالم و حكيم فاضل نصير الدّين كاشى شنيدهام كه مىگفت : در ظرف هشتاد سال كه از عمرم گذشته است به اين نتيجه رسيدهام كه جهان مصنوع ، نيازمند به صانعى است ، در عين حال تعيين عجوزان اهل كوفه از يقين من زيادتر است . اينك بر شما لازم است از كارهاى شايسته اعراض نكنيد و از طريقه ائمه معصومين ( صلوات اللّه عليهم اجمعين ) روگردان نشويد زيرا جز بيانات اهل بيت سخن ديگران به غير از هوا و وسوسه چيزى نبوده است و سرانجام آنها به غير از اندوه و ندامت چيز ديگرى نخواهد بود . توفيق از خداى بىنياز و معبود است . مؤلف گويد : از ظاهر سخن سيد حيدر به دست مىآيد ، نصير الدّين متجاوز از