الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
22
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
يا از قدماى همعصر وى بوده باشد و از پارهاى قرائن استفاده مىشود كه اصل يادشده از آثار شيخ ثقهء جليل هارون بن موسى تلعكبرى ( رحمة اللّه عليه ) است . در فصل دوم همان كتاب مىنويسد : مؤلف كتاب امامت ، از بزرگان محدّثان و فقها و دانشوران ما بشمار مىرود كه اعلام شيعه فتواهاى او را از جملهء اخبار منقوله به حساب آوردهاند و نسخهاى تصحيح شده و كهن در اختيار ما قرار گرفته است ؛ اصل ديگرى هم پيوست با آن مىباشد كه مشتمل بر اخبار ارزنده و استوارى است كه سندهاى آن همگى معتبر و قابل توجهاند و از اين اثر مىتوان به بزرگوارى مؤلف آن پى برد . مؤلف گويد : از آثار ابن بابويه رسالهاى است كه در آن رساله گفتگويى كه با محمد بن مقاتل رازى « * » در رى راجع به امامت حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام داشته است ، نوشته شده و در نتيجهء آن محمد بن مقاتل به افتخار تشيع نايل گرديده است . و همين رساله به نام الكرّ و الفرّ معروف است و من نسخهاى از آن را در كازرون در ضمن چند مجموعه ديدهام و رسالهء ارزندهاى است كه محتوى همان مناظره مىباشد و اين رساله را يكى از شاگردان ابن بابويه گردآورى كرده است . شيخ ابو على فرزند شيخ طوسى ( قدّس سرّه ) در يكى از يادداشتهاى خود آورده است : ابن بابويه نخستين دانشورى است كه مبتكر طرح اسانيد و جمع بين نظائر و آوردن
--> - ابن حمزه علوى است كه شيخ صدوق در كتابهايش از وى روايت مىكند ؛ بنابراين مستلزم اين موضوع است كه على بن بابويه توسط فرزندش از وى روايت كرده باشد . اخيرا اين كتاب از سوى مدرسه امام مهدى به طبع رسيده است و در مقدمهء آن ، شرح حال مفصلى از مؤلف و چگونگى انتساب آن به ابن بابويه آورده شده است - م . ( * ) علامهء تهرانى « قدس سره » در نوابغ الروات كه ويژه اعلام قرن چهارم است در صفحهء 308 مىنويسد : ابو عبد اللّه محمد بن مقاتل رازى دانشورى است كه على بن بابويه قمى متوفى 329 هجرى - كه سال ستارهباران بود - با وى مناظره كرده است و در نتيجهء آن گفتگو ، محمد بن مقاتل به شرف تشيع مشرف گرديده است . همين گفتگو را يكى از اصحاب ما طبق روايت ابو الحسن على بن احمد بن حسين طبرى كه از ثقات محدثان ما بوده است در رسالهاى جداگانه ، گرد آورده است و طبرى اصل گفتگو را از ابو غياث بن بسطام روايت كرده است - م .