الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
180
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
به وى دادهاند پرداخته و به دنبال آن به بخشى از آثار او از جمله كتاب اربعين اشاره كرده و اضافه نموده است كه من در سال 584 هجرى در شهر رى به قرائت بر او توفيق يافتهام . و پس از ذكر پارهاى از احوال او اظهار داشته است : منتجب الدّين سال 504 هجرى متولد شده است و پس از سال 585 هجرى درگذشته است « * » . و در پايان شرح حال او مىنويسد : از اينكه به تفصيل احوال او در اين تاريخ پرداختم به خاطر آن بوده است كه از نوشتهها و تعليقات او بسيار استفاده كردم و خواستم به اين سبب قسمتى از حق او را ادا كرده باشم . و باز رافعى در التدوين ذيل احوال شيخ منتجب الدّين مىنويسد : وى به تشيّع نسبت داده مىشد و پدرانش كه از مردم قم بودهاند نيز به مذهب تشيّع منتسب بودهاند و من گمان مىكنم كه وى از شيعيان نبوده است ، زيرا او به تتبع احوال صحابه مىپرداخته و راويان آثار آنها را بر ديگران برترى مىداده و در احترام خلفاى راشدين مبالغه مىنموده . آقا رضى در ضيافة الاخوان اظهار داشته : از نظريه رافعى استفاده مىشود كه منتجب الدّين از او و از امثال او كاملا تقيه مىكرده است و آثار خود را كه حاكى از عقيدهء صحيحش بوده پنهان مىداشته و مؤيد آن اين است كه رافعى در ضمن شمارش آثار او اظهار داشته است : منتجب الدّين سرگرم تأليف تاريخ مهمى بوده ليكن توفيق به دست نياورده كه آن تاريخ را از سواد به بياض انتقال بدهد و پاكنويس كند و من گمان مىكنم با فرارسيدن مرگ او آن مسوّده مفقود شده باشد . ممكن است مراد رافعى از تاريخ مذكور همان كتابى باشد كه در احوال علماى شيعه گرد آورده باشد يا تاريخ ديگرى نظير آن باشد كه رافعى مؤلف التدوين از هيچيك از آنها اطلاعى حاصل نكرده است « 1 » .
--> ( * ) فاضل معاصر در ص 5 مقدمه فهرست مىنويسد تاريخ وفات منتجب الدّين معلوم نيست و تا سال 600 هجرى زنده بوده است و به نقل از ابن غزال سال 600 هجرى به اجازه عمومى از وى نايل گرديده است - م . ( 1 ) - ضيافة الاخوان ، ص 27 .