الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
169
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
على بن ابى طالب عليه السّلام را متذكر شديم و بعيد نيست اين شخص را جدّ اين سيد بناميم ، زيرا اختلاف برخى از اسامى در نسب ، امر سادهاى است . يادآورى مىشود سيد على بن عبد الحميد كتابى در رجال تأليف كرده است و در تأليف آن سيّد جلال الدّين بن اعرج با وى همكارى داشته است و تتمهاى بر آن افزوده و در اين تتميم به نام و نشان علمائى كه در روزگار علّامه مىزيسته و يا اندكى پس از او بودهاند اشاره نموده و نام سيد على بن عبد الحميد مترجم حاضر را در تتمه كتاب رجال مذكور ايراد كرده و او را بهعنوان سيدنا النقيب بهاء الدّين على بن عبد الحميد معرّفى كرده است . شيخ على سبط شهيد ثانى ( ره ) بر پشت كتاب رجال كبير ميرزا محمد - كه اين كتاب هم به خط سبط مزبور بوده است - فائدهاى به خط خود نوشته و به پارهاى از احوال سيد على بن عبد الحميد ، مترجم حاضر ، اشاره كرده و در ضمن آن به بخشى از آنچه كه مربوط به كتاب رجال او بوده و از خط جدش شيخ حسن فرزند شهيد ثانى ( ره ) بهرهبردارى نموده ، پرداخته است و از آنجا كه فائده يادشده مشتمل بر فوائد ارزندهاى مىباشد ، سزاوار آن است كه قسمتى از آن را در اين ترجمه و ما بقى تحقيقاتش را در جاهاى ديگرى از كتاب حاضر كه اولين قسمت كتاب را در بر دارد متذكر شويم و بالاخره همه آن را در محال متعدد ايراد نمائيم . شيخ على نام برده اظهار مىدارد : جد محققم شيخ حسن قدس اللّه روحه ( صاحب معالم ) به خط خود مىنويسد : در كتاب سيد على بن عبد الحميد كه در فن رجالنويسى تأليف شده و به خط سيد جمال الدّين بن اعرج بوده در بخش تتمهء آنكه متضمن يادآورى گروهى از اصحاب متأخرين بوده و كتابهاى رجال پيشين از نام و نشان ايشان تهى بوده است . و علت اينكه كتاب رجال مزبور به خط سيد جمال الدّين نوشته شده است بنا به اظهار مؤلف به اين شرح است كه وى از مردم كنارهگيرى مىكرده و به همين سبب اطلاعى از احوال و چگونگى رفتار آنها نداشته و در عين حال مىخواسته تا كتابش مشتمل بر يادآورى از همگى علماى اصحاب كه چگونگى احوال آنها در اختيار او قرار گرفته ، بوده باشد . زيرا نويسندگان كتابهاى رجال كه پيش از علامه جمال الدّين بن