الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
52
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
نسب او شده ، نادرست است به خصوص كه مترجم حاضر با نام قزوينى ، معرفى شده است . و همچنين مترجم حاضر ، غير از شيخ ابو عبد اللّه حسين بن ابراهيم بن على قمى معروف به ابن خياط است كه از مشايخ شيخ طوسى بوده است . شيخ حسين بن ابراهيم بن احمد بن هشام مكتب وى ، از مشايخ بزرگ شيخ صدوق است ، و به طورى كه از كتابهاى شيخ صدوق برمىآيد ، از احمد بن يحيى بن زكريا قطان روايت مىكرده است و به حسين مكتب معروف است . شيخ حسين بن ابراهيم بن بابويه وى ، از مشايخ شيخ صدوق است و از على بن ابراهيم روايت مىكرده و در كتابهاى رجال نام او را نيافتم . آرى از كتاب نهاية الكمال سيد هاشم بحرانى ، استفاده مىشود كه : از مشايخ شيخ صدوق مىباشد . و ظاهر آن است كه مترجم حاضر غير از حسين مكتب بوده باشد ، و ممكن است تحريفى اتفاق افتاده باشد . شيخ حسين بن ابراهيم گيلانى تنكابنى وى ، حكيمى صوفى مشرب بود و مرام اشراقىها را برگزيده ، و فاضلى دانشور ، و از شاگردان ملا صدر الدّين محمّد شيرازى ( صدر المتألهين ) به شمار مىآمد ، و حداكثر اطلاعات او منوط به فلسفه بود ، و اطلاعات ديگرى نداشت . گويند آنگاه كه : خبردار شد ملا فاضل قزوينى ، حكما و معتقدان به عقايد فاسدهء آنان را تكفير مىنمايد ، از رفتن به قزوين امتناع مىورزيد و مىگفت : من با فاضل ، سابقهء دوستى دارم و ازآنجاكه مشاراليه ، حكما را