الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
18
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
شاگردان ابن رومى « 1 » و از مردم ديار عجم بوده است . مؤلف گويد : سيد بهاء الدّين على بن عبد الحميد نجفى حسينى ، در كتاب الدر النضيد فى تعازى الامام الشهيد كه در مقتل آن حضرت تأليف كرده ، رؤيايى را كه مربوط به ابن حجاج است ، ايراد نموده است . و من شايسته مىدانم ، آن رؤيا را در ضمن شرح حال ابن حجاج يادآورى نمايم . شيخ عزّ الدّين ، حسن بن عبد اللّه بن حسن تغلبى ، رؤيا را چنين نقل مىكند : شيخ على بن محمّد بن زرزور سوراوى و شيخ محمّد بن قارون سيبى كه هر دو تن ، از نيكوكاران عصر خود بودهاند ، به اشعار ابن حجاج به چشم تمسخر و استهزا مىنگريستند و اجازه نمىدادند ، تا كسى اشعار او را انشاد نمايد و كسى كه ديوان او را مطالعه قرار مىداد سرزنش مىكردند و علتش آن بود ، كه ديوان او مملو از سخنان ناشايسته و هجو و نكوهشهاى آشكار بوده است كه معمولا دل خواننده و شنونده را متنفر مىساخت و آنان ، چندى از روزگار خود را بدين رويه به پايان رسانيدند .
--> ( 1 ) - ابو الحسن على بن عباس ، معروف به ابن رومى ، يكى از سرايندگان غزل ، و مديحه و هجا است . و اوصاف او را بسيار گفته . گروهى از ادبا از وى روايت مىكنند ، از اشعار اوست : اذا دام للمرء الشباب و اخلقت * محاسنه ظن السواد خضابا فكيف نطق الشيخ ان خضابه * يظن سوادا او سنحال شبابا ابن رومى گويد : در اين مضمون هيچيك از شعرا ، بر من پيشى نگرفت ، او در سال 283 يا 284 هجرى ، درگذشته است . خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 12 . محدث قمى در كنى و القاب مىنويسد : بعضى از علما ابن رومى را در رديف شعراى شيعه نام برده و اين دو شعر را مؤيد تشيّع او مىدانند : تراب ابى تراب كحلى عينى * اذا رمدت جلوت بها قذاها تلذ لى الملامة فى هواه * لذكراه و استحلى اذاها