شود و بخواهد از ساحل دريا به سفر خود ادامه دهد ، بايد كوه‌ها و بيابان‌ها را طى كند تا بدانجا برسد . در عزيزى گويد ، « و از دژهاى شهرهاى شيراز دژ ابن عماره و بسا است » . در لباب گويد ، « بسا ، به فتح با و سين و الف از اقليم ثالث است » . از ابن حوقل نقل شده است : شهر بسا ( فسا ) از بزرگ‌ترين شهرهاى شهرستان دارابجرد است و در بزرگى ، همتاى شيراز است و بيشتر چوب‌هاى بناى آن سرو است و در آنجا برف و رطب و گردو و اترج فراوان است . جزرى در اللباب گفته است : كلمه « بسا » را به عربى فسا و منسوب بدان را فسوى گويند و فارسيان بسا سيرى را از مردم آن سرزمين مىدانند و مىگويند سيد ( ابو الحرث ) ارسلان ترك از مردم شهر فسا ، و منسوب بدان است و به بسا سيرى يا نسا سيرى كه شهرت تاريخى دارد و معروف است ، هرچند در افواه مردم مشهور نيست . و او كسى است كه در شهر بغداد خطبه به نام خلفاى فاطمى مصر خواند و قائم عباسى را از خلافت خلع كرد . دارابجرد از اقليم سوم و از سرزمين‌هاى فارس است « 1 » .

--> ( 1 ) - فرصت رحمه اللّه در آثار عجم مىنويسد دارابجرد از بناهاى داراب فرزند بهمن است . بيابان‌هايش سبز و خرم و نواحىاش دلگشا و شهر قديمش مدور بوده و حصارى داشته و اطرافش خندق بوده و اكنون ويران شده است و قصبهء حاليه دارابجرد يك فرسخ از آن دور است . دارابجرد گرمسير و هوايش معتدل است و ميوه گرمسيرى و سردسيرى دارد و مركباتش فراوان و از رودخانه مشروب مىشود و حاصلش غله و تنباكو و خرما و پنبه و امثال اين‌هاست و معدن موميا و مس و نمك دارد اماكنى چند در آنجا وجود دارد از جمله قلعه دحيه كه آن را « دارا » بنيان كرده است و نظر به اينكه دحيه كلبى مصاحب رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله در آنجا مدفون شده است آن را قلعه دحيه گويند و مزار عمومى مردم آنجاست . اين قلعه مستدير است و اطراف آن را كه يك فرسخ تمام است حصارى احاطه كرده و اطراف آن خندق عميقى حفر شده و در وسط آن كوهى واقع شده است كه مانند كله‌قندى در ميان -