الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
301
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
ابن شهرآشوب در معالم العلماء مىنويسد : حسن بن ابى عقيل عمانى از متكلمان بوده و آثارى دارد از جمله المستمسك بحبل آل الرسول عليهم السّلام كتاب بزرگى است در فقه و الكر و الفر در امامت . مؤلف گويد : ما نام پدر ابن ابى عقيل را على نوشتهايم و ديگران عيسى ضبط كردهاند و علت ترجيح ما آن بوده كه ، نجاشى در فن رجال از ديگران حتى از شيخ طوسى هم بيناتر بوده است ، نام پدر او را على نوشته است و ابن شهرآشوب با همه موقعيت علمى كه دارد در على بودن نام پدر او با نجاشى موافقت كرده است « 1 » . از ظاهر كلام علامه به دست مىآيد كه عيسى ، جد ابن ابى عقيل بوده و انتساب و شهرت وى به جد است و احتمال بعيدى است كه ، عيسى در كلام شيخ تصحيف على باشد . و اما درباره اختلاف كنيه ، كه نجاشى آن را ابو محمّد و شيخ ابو على گفته است ، مهم نيست زيرا ، ممكن است داراى دو كنيه بوده باشد . شيخ در فهرست گويد : ابو على حسن بن عيسى معروف به ابن ابى عقيل عمانى ، داراى آثار چندى است ، از جمله متكلمان امامىمذهب است و از آثار او المستمسك بحبل آل الرسول عليهم السّلام است كه كتاب بزرگ و پسنديدهاى در فقه بوده است و نيز از آثار اوست ، كتاب الكر و الفر در امامت . شيخ معاصر ، در امل الآمل در سه موضع از او نام مىبرد . در موضع اوّل مىنويسد : ابو محمّد حسن بن ابى عقيل عمانى ، عالمى فاضل و متكلمى فقيه و عظيم الشأن و ثقه بوده است و علامه و نجاشى او را توثيق كردهاند . در موضع ثانى ، كلام علامه و نجاشى و پارهاى از آنچه ما متذكر شديم ايراد كرده است .
--> ( 1 ) - بر خلاف انتظار ، در نسخه معالم العلماى چاپ اقبال كه ما حاضر داريم ، نام پدر او عيسى آمده است - م .