الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
235
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
و « كا » مخفف « كيا » است و كلمهء كيا به اصطلاح و زبان محلى گيلان و طبرستان و مجال همجوار آنها ، به معنى پيشوا و سرشناس است . و ممكن است حسكه از سلسلهء صدوق و شيخ منتجب الدّين باشد و او از دانشوران است . شيخ معاصر در امل الآمل مىنويسد : شيخ حسكة بن بابويه از فقها و فضلا بوده و نامش حسن بن حسين است . مؤلف گويد : از ظاهر كلام اين بزرگوار استفاده مىشود كه حسكه جد شيخ منتجب الدّين است كه همان شيخ شمس الاسلام حسن بن حسين معروف به حسكا بن حسن بن حسين بن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى باشد . و اين نظريه از دو جهت اشتباه است . اوّلا حسن بن حسين بن مذكور لقبش حسكاست نه حسكه . ثانيا حسكاى نامبرده شاگرد شيخ طوسى و ابن براج و سلار بوده و به زودى ذيل ترجمهء او به اساتيدش اشاره خواهيم كرد و حسكه جد شيخ ابو الحسين جعفر بن حسين حسكه است و به طورى كه گفتيم ، جعفر از مشايخ شيخ طوسى بوده و صدوق از وى روايت مىكرده است بنابراين در گفتهء مؤلف امل جاى تأمل است و نهايت توجيهى كه مىتوان براى كلام او كرد آن است ، وى اسم حسكه را نام مشهور حسن بن حسين دانسته و او را جد شيخ منتجب الدّين نمىداند در عين حال اين اشكالى پيش مىآيد كه از كجا دانسته نام او حسكه است و چرا ترجمه حال او را ننوشته و به بيان حالش نپرداخته است « فتأمل » . 18 - شيخ صفى الدّين ابو محمّد حسن بن ابراهيم بن بندار جزوى شيخ منتجب الدّين در فهرست گويد : وى از فضلا و صلحا بوده است . صفى الدّين از علماى متأخر از شيخ طوسى است و من تا به حال به ضبط صحيح كلمه جزوى دست نيافتهام و ممكن است اين كلمه را ، با خاى