الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

187

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

احسان عظيمى به وى داشته و به وى اجازه روايت داده است ، مىنويسد : محقق در سال 676 هجرى وفات يافته است . گويند در يكى از روزها خواجه نصير طوسى قدّس سرّه به جلسهء درس محقق حلى رحمه اللّه كه در حله داير بود وارد شد . محقق به احترام او خواست درس را تعطيل كند . خواجه از وى درخواست كرد تا درس را ادامه دهد . بيانات محقق در آن روز منتهى به استحباب تياسر مصلى عراقى شد كه نمازگزار عراقى بايد در هنگام نماز به جانب چپ متمايل شود . خواجه در مقام ايراد اظهار داشت اين استحبابى كه بيان كرديد وجهى ندارد زيرا ، تياسر هرگاه ، از قبله به غير قبله باشد حرام است و اگر از غير قبله به قبله باشد واجب است . محقق بلافاصله پاسخ داد ، تياسر از قبله به قبله است . محقق طوسى ساكت مانده پاسخى نداد پس از آن محقق حلى رساله ارزنده‌اى در خصوص تياسر قبله تأليف كرده و آن را براى خواجه فرستاد و مورد استحسان وى قرار گرفت . همين رساله را شيخ احمد بن فهد حلى در كتاب المهذب البارع فى شرح مختصر الشرائع ، به تمامى ايراد كرده است « 1 » . مؤلف گويد : ممكن است اشكال محقق طوسى را به اين‌گونه بر طرف كرد و استحباب تياسر را براى عراقىها چنين توضيح داد كه ، اكثر مسجدهاى عراق يا همگى آن‌ها ، طورى ساخته شده ، كه متمايل به راست مىباشند . و ازآنجاكه تقيه مانع بوده و ائمه نتوانسته‌اند به تيامن قبله عراق تصريح كنند و خطاكارى مخالفان را ابراز بدارند ، از اين موضوع اعراض

--> ( 1 ) - مقدمه رساله تياسر محقق را اين جانب در رساله‌اى كه در شرح حال محقق گرد آورده‌ام ، ايراد كرده‌ام و در آغاز آن آمده : بسم اللّه الرحمن الرحيم جرى فى اثناء فوائد المولى افضل علماء و الاسلام و اكمل فضلاء الانام نصير الدنيا و الدّين محمّد بن محمّد بن حسن الطوسى ايد اللّه بهمته العالية قواعد الدّين و وطد اركانه و مهمه بمباحثة السامية عقائد الايمان و شيد بنيانه اشكال على التياسر . و بدين‌ترتيب رساله را با اشاره به اشكال خواجه و پاسخ آن پايان داده است و در آخر آن مىنويسد : و باللّه العصمة و التوفيق ، انه ولى الاجابة - م .