فرعون را سلطنت روى زمين فايده ندارد ، حمالان باربر گردن نه چون سواران سبك‌عنانند « سيروا قد سبق المفردون » . ( الحقيقة ) علمي كه بزبان وگوش محتاج باشد علم نيست دردى است ، چرا كه سوداگر را از كسادى بازار آتش در جان است وهرچه در حافظه وخيال مخزون است مانع نفس حيواني است مانند كتابخانه در معرض زوال است ، وآن علمي كه روح را شمع راه است كدام است « العلم نقطة كثرها الجاهلون » ، تمام علم أوليا از مقولهء شئ من وجه است وعلم علماء دنيا از مقولة علم بوجه شئ است ، وتفاوت بين الامرين بسيار است . بر تقديرى كه معلوم شئ واحد باشد آثار متفاوت است ، چه شمع ثاني را از هر بادي ضرر زوال است وشمع أول را باد صرصر معين وممد شعاع است . ( النكتة ) ماهيت علم صورت حاصلى است ، چون حق را دانستى علم حاصل كردى ، همه را دانسته « قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ » « 1 » . ( المعذرة ) من تنگ حوصله وتنگ‌مايه‌ام ، با أهل دنيا خلطه نمىتوانم كرد ، درياآشامان را حال ديگر است ، آنچه نوشته‌ام خيال خود را بيان كرده‌ام « الاناء يترشح بما فيه لا انكار لنا لاحد » همه خوبند وهمين بد مائيم « والفرار من الكثرة ليس الا بإطاعة الامر لا بمقتضى العلم » . هركه را ذرهء وجود بود * پيش هر ذره در سجود بود جهت مختلف طريق أنبياء وأولياء صراط مستقيم است وهدايت بطلب منوط است و « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » تعليم طلب است و « لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى » « 2 » أديب عظيم است ، واطلاع بر سر قدر ما فوق طاقت است ، وأطاعت

--> ( 1 ) سورة الأنعام : 91 . ( 2 ) سورة النجم : 39 ونصها « وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى » .