[ « 173 » ] [ مشفقى بخارايى ] [ 945 - 998 ق / 1538 - 1590 م ] مشفقى ، از شعراى معتبر بىنظير است و اشعار خوشش ، به غايت عالمگير ، خصوصا ابيات اهاجى او عجيب دلپذير ، اكثر از طوايف اهل عالم را هجو كرده ، غالبا

--> ( 173 ) . عبد الرحمان بخارايى متخلص به « مشفقى » ، شاعر خوشنويس تاجيك كه در مرو چشم به جهان گشود . در جوانى به بخارا رفت و به تحصيل علوم متداول آن روزگار مانند : حكمت ، نجوم ، هيئت ، رمل ، حساب و علوم دينى پرداخت و فنّ شعر را از كوكبى فراگرفت . پس از فتح بخارا به دست عبد الله خان ازبك ، به ملازمت وى درآمد و سپس به دربار سعيد خان حكمران سمرقند ( 975 - 980 ق ) راه يافت و كتابدار وى شد . پس از او نيز چندى در خدمت برادرش جوانمرد على خان بود و در 986 قمرى رهسپار هند شد . در 998 قمرى به دربار عبد الله خان شيبانى ازبك راه يافت و ملك الشعراى وى شد و تا پايان عمر نزد وى ماند . وى انواع گوناگون شعر را نيكو مىسرود و خط نسخ را نيكو مىنوشت . چهار نسخهء خطى از كليات مشفقى در ديوان قصايد : ديوان اول ، ديوان دوم ، گلزار ارم و ديوان مطايبه به شماره‌هاى 445 ، 1391 ، 239 ، 825 و دو نسخه از ديوان وى به شماره‌هاى : 1 / 68 و 3 / 1806 در پژوهشگاه خاورشناسى فرهنگستان علوم تاجيكستان موجود است و سه نسخه از ديوان مشفقى به شماره‌هاى 200 B ( 1 ب - 62 ب ) ، 115 C ( 174 ب 240 ب ) و 1655 C ( 111 ب - 130 الف ) در سن‌پترزبورگ و نسخه‌اى به شمارهء 126 در انجمن آسيايى بنگال نگهدارى مىشود : مآثر رحيمى زير عنوان مشفقى بخارايى ؛ تذكرهء حسينى ، ص 309 ؛ تذكرهء روز روشن ، ص 740 - 741 ؛ شمع انجمن ، ص 427 ؛ طبقات اكبرى ، 2 / 497 - 498 ؛ تذكرة الشعراى جهانگير ، ص 13 ، 46 ، 47 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 848 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 276 ؛ خرابات ، ص 156 ؛ خير البيان ، ص 260 ؛ منتخب التواريخ ، 3 / 328 - 329 ؛ منتخب اللطائف ، ص 361 ؛ نتايج الافكار ، ص 620 ؛ نگارستان سخن ، ص 97 ؛ نشتر عشق ، 4 / 1434 - 1435 ؛ عبد الرحمن مشفقى ، منتخبات سه سخن ، ظاهر احرارى ، دوشنبه ، 1959 م ؛ مشفقى ، ظاهر احرارى ، دوشنبه 1978 م ؛ عبد الرحمان مشفقى ، پيام نوين ، سال 2 ، شمارهء 9 ، صص 1 - 6 ؛ ادبيات فارسى در تاجيكستان ، ص 29 ؛ تذكرهء پيمانه ، ص 490 - 493 ؛ تاريخ ادبيات ايران ريپكا ، يان ، ترجمهء كشاورزى ، ص 521 ؛ تاريخ ادبيات فارسى ، هرمان اته ، ص 193 ؛ تاريخ ادبيات در ايران صفا ، 5 / 458 ؛ تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، 2 / 220 - 235 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 568 - 608 ؛ دائرة المعارف ادبيات و صنعت تاجيك ، 2 / 367 - 369 ؛ فهرست دستنويس‌هاى شرقى -