اسامى سامى اين طايفهء گرامى نامى را ، در حيطهء تصنيف آورده ، اشعار درربار و گفتار شكرنثار ايشان را در سلك تأليف كشيده ، نسخه‌اى به يادگار بر صفحهء روزگار گذاشته . . . بنابر آن اين فقير حقير كثير التقصير ، مهما امكن ، در ضبطوربط اسامى شعراى معاصر و غيره ، هم كوشيده ، نتايج ابكار افكار اطباع سليمه و اذهان مستقيمهء ايشان ، خلعت انتظام و كسوت التيام پوشيده . . . و آن را به نظر كيميا اثر علماى متبحّر و فضلاى متفطّن مشتهر دار الملك سمرقند فردوس‌مانند ، درآورده در تصحيح عبارات و تنقيح استعارات آن سعى بليغ نموده ، خلعت قبول پوشانيد ، تا شايستهء مجلس شريف و محفل منيف شهريار نامدار عالىمقدارى گردد كه از روى فضيلت و اصالت و خوش‌طبعى شرف تاج و نگين و سرآمد سلاطين و خواقين روى زمين است ، جوان‌بخت جهان‌بخش خلايق‌پناه ، داراى عالم‌آراى نيكوخواه ، درّ صدف پادشاهى نگين خاتم شهنشاهى . . . و هو الخاقان العادل و العاليشأن ، اشجع سلاطين الزمان و اعدل خواقين الدوران ، حامى اهل الايمان . . . ابو الغازى ولى محمد بهادر خان . . . اين نسخهء عديم المثال را مزيّن و موشّح به نام خجسته فرجام او گردانيد . » « 1 » در اين تذكره مطربى در خلال ترجمه‌ها و شرح‌حال‌هاى شاعران و اميران و سلاطين ، به ذكر : « آيات و احاديث و حكايات متناسبه و فنون بديعه و امور عجيبهء متنوعه از هرباب » « 2 » پرداخته ، تا بر جذّابيت و ارزش كتاب بيافزايد . استفاده از آيات و احاديث و حكايات را مطربى چنان به تناسب آورده كه نشانگر تسلط وى بر قرآن ، حديث و تاريخ است . در مورد تقسيم‌بندى و باب‌ها و فصل‌هاى كتاب و چگونگى و ترتيب آن ، مطربى چنين توضيح داده است : « بعد هذا معلوم ضمير منير اكسير تأثير مهندسان مبانى معانى و مدرّسان مدارس سخندانى باشد كه اساس بناى اين صحيفهء گرامى و سفينهء نامى ، بر تسميه و ترتيب حروف تهجى در اسلوب : ابجد ، هوّز ، حطّى ، تا كلمهء ضظغلا كه حروف

--> ( 1 ) . تذكرة الشعراء ، مقدمهء مؤلف . ( 2 ) . همانجا .