سلطان محمد مطربي سمرقندي

47

تذكرة الشعراء ( فارسي )

مذكوره تا آنجا تكميل مىيابد اتفاق افتاد . اما تسميه در ذكر خواقين كامكار و سلاطين نامدار كه با وجود مرتبهء كشورستانى و رتبهء جهانبانى در خطهء معانى و عرصهء سخندانى ، لواى فصاحت و رايت بلاغت افراشته‌اند و آن مشتمل است بر سه اسم : اسم اول در بيان القاب همايون و اوصاف ميمون خسروانى كه مؤلف اين اوراق ايشان را ديده به عزّ ملازمت معزّز گرديده . اسم دوم در بيان احوال پادشاهانى كه مؤلف ايشان را ديده ، فامّا مشرّف به شرف ملازمت نگرديده . اسم سوم در ذكر سلاطينى كه مؤلف ايشان را نديده ، بلكه اوصاف ايشان را از غيرى شنيده . اما باقى حروف مرتبهء مذكوره در ذكر فضلا و شعرايى كه تخلّص‌هاى اشعار ايشان ، مصدّر به همان حرف است و هريك از حروف مذكوره مركب از سه نقطه است » « 1 » سپس توضيح مىدهد كه هرنقطه شامل چه افرادى است . نقطهء اول در ذكر شاعرانى است كه مؤلف ايشان را ديده و اشعار آنان را بىواسطهء ديگرى شنيده و نقطهء دوم شامل كسانى است كه مؤلف ايشان را ديده اما اشعارشان را از ديگران شنيده و نقطهء سوم دربارهء افراد و شاعرانى است كه مؤلف ايشان را نديده و اشعارشان را از ديگران شنيده است . سپس در مورد امتيازات تذكرهء خويش مىگويد : « و از مخصّصات راقم اين حروف كه پرتو التفات هيچ مصنّفى در اين فن بر آن نتافته آن است كه هرجا غزلى يا قصيده‌اى و امثال آن ايراد نموده ، اسامى بحور آن را با اركان موازين عروضى به رسم « منه » بر حاشيهء كتاب ، در همان محل مرقوم گردانيده » « 2 » كه متأسفانه در نسخهء استنساخ شده به وسيلهء اصغر جانفدا كه در اختيار ما بوده و از آن استفاده كرده‌ايم ، آقاى جانفدا ، همهء مطالبى را كه مطربى از مخصّصات اين تذكره شمرده ، در موقع استنساخ حذف كرده و ما به آن دسترسى نداشتيم . مطربى اين تذكره را به سبك تذكره‌نگارى استاد خود خواجه حسن نثارى ( متوفى 1004 ق / 1595 يا 1596 م ) تهيّه و تدوين نموده است كه آقاى جانفدا ، در مقدمهء خود

--> ( 1 ) . تذكرة الشعراء ، مقدمهء مؤلف . ( 2 ) . همانجا .