[ « 74 » ] دوايى سمرقندى [ زنده 1013 ق / 1604 م ] دوايى سمرقندى ، به « ملا باقى طبيب » مشهور است . علم طب را نيكو ورزيده و به كلّيات وقوف پيدا كرده ؛ چنگ در قانون معالجت زده ، به اسباب و علامات مبشّر بشارات شافى مىگردد و علاج مرض را ، طلبا لمرضات اللّه ، نموده ، ذخيرهء راه عقبا مىسازد و اكثر اعزّه و مخاديم را كه در اين علم مهارت دارند ، ملازمت نموده ، سيّما از حضرت منظور نظر بارى ، حضرت خواجه هاشمى مزارى احرارى ، نظر قبول حاصل كرده ، از اقران امتياز يافته و رساله‌اى در فنّ موسوم به : فوايد هاشميه ، نوشته كه معلولان بوادى جهالت را ، به غايت نافع است . اكثر اوقات در بين طاقين سمرقند فردوس‌مانند ، انجمن ساخته ، خواص گفته ، خاص و عام را ، از انفاس شافيش ، مستفيد مىگرداند . طبع نيكو دارد و اين غزل از گفتار اوست : غزل : خدنگ غمزه‌ات از سينه‌ام چنان بگذشت * كه بر دل آمد و پيكان او ، ز جان بگذشت كشيدم آه جگرسوز ، آن‌چنان از دل * كه برق آه من از اوج آسمان بگذشت نسيم صبحدمى مشكبار دوش رسيد * به پاىبوس تو اى گل ، به بوستان بگذشت اگر كسى نگذشت اى پرى ! ز جان امّا * هزاربار ، براى تو ، مىتوان بگذشت به حال زار « دوايى » ترحّمى فرما * كه از براى تو مسكين ، ز خانمان بگذشت در اين اوقات ، به جهت خسرو سليمان مكان ، باقى محمد بهادر خان ، تركيب مادّة الحياتى ، ترتيب داده و اجزاى آن تركيب را در كسوت نظم ، چنين مؤدّى گشته :

--> ( 74 ) . ملا باقى طبيب ، شاعر و پزشك ايرانى ، سدهء يازدهم قمرى كه در سمرقند چشم به جهان گشود . در پزشكى آوازه‌اى و شهرتى به‌سزا داشت و انواع شعر را نيز نيكو مىسرود . تركيب مادة الحياتى كه دربارهء ساختن داروى جوانى سروده ، در همين تذكره مىبينيد . اشعار و غزليات ديگر وى در تذكره‌ها ، يافت مىشود : دائرة المعارف ادبيات و صنعت تاجيك ، 1 / 380 ؛ دانشنامهء ادب فارسى در آسياى مركزى ، 1 / 396 .