سلطان محمد مطربي سمرقندي

114

تذكرة الشعراء ( فارسي )

محمد مطربى از خود ميراث گرانبهاى ادبى و تاريخى ، به يادگار گذاشته است . بنابر اظهارات وى ، در نتيجهء مطالعات فراوان ، به نوشتن تذكرة الشعرا ، اقدام نموده و تذكره‌هاى ، دولتشاه سمرقندى ؛ مجالس النفايس ، امير عليشير نوايى و مذكّر احباب ، خواجه حسن نثارى را ، مورد استفاده قرار داده است . در مقدمهء تذكرة الشعرا مؤلف قيد مىكند : « اين فقير حقير كثير التقصير ، در ضبط و ربط اسامى شعراى معاصر و غير هم كوشيده ، نتايج ابكار افكار اطباع مستقيمهء ايشان ، خلعت انتظام و كسوت التيام پوشيده ، آيات و احاديث و حكايات متناسبه و فنون بديعه و امور مخترعهء عجيبهء متنوعه از هرباب ، ايراد نموده ، كتابى ساخت . . . و آن را به نظر كيميا اثر علماى متبحّر معتبر و فضلاى مشهور دار الملك سمرقند فردوس‌مانند ، آورده . . . خلعت قبول پوشانيد تا شايستهء مجلس شريف شهريار نامدار . . . ابو الغازى ولى محمد بهادر خان گردد . » « 1 » طورى كه مشاهده مىگردد ، مطربى اين اثر خود را ، به ابو الغازى ولى محمد بهادر خان بخشيده است . چنان‌كه در بالا اشاره رفت ، مطربى غير از تذكرة الشعراى خود ، تذكرهء ديگرى نيز ، موسوم به نسخهء زيباى جهانگير ، تدوين و تهيّه نموده ، به جهانگير پادشاه هديه كرده است . در اين تذكره شرح‌حال 292 شاعر ذكر يافته است . وقتى كه جهانگير شاه اين تذكرهء اهدايى را از مطربى مىگيرد ، به او پيشنهاد مىكند كه وى در دورهء شاهزادگيش ، شرح‌حال 82 نفر شاعران زمان پدرش اكبر پادشاه را جمع‌آورى نموده است ، آنها را به تذكرهء فوق الحاق نمايد . مطربى بنا به درخواست جهانگير پادشاه ، همان شاعران جمع‌آوردهء او را الحاق تذكرهء خود مىنمايد . ع . ميرزايف 82 نفر شعراى الحاقى تذكرهء نسخهء زيباى جهانگير را در كتابچه‌اى به‌طور جداگانه ، با مقدمه‌اى به سال 1976 م ، در كراچى نشر نموده است . بايد تذكر داد كه نه نفر از شعراى الحاقى تذكرهء ياد شده ، عينا در تذكرة الشعرايى كه در دست داريد ، موجوداند ؛ آنها از : فيضى دكنى ؛ عبد الرحمن مشفقى ؛ عرفى شيرازى ؛

--> ( 1 ) . مطربى ، تذكرة الشعرا ، ورق 3 ب .