سلطان محمد مطربي سمرقندي
115
تذكرة الشعراء ( فارسي )
عزيزى ؛ فهمى تهرانى ؛ قرارى گيلانى ؛ ميرزا قلى ميلى ؛ مولانا نظيرى و داعى سمرقندى عبارتاند . نسخهء خطى نسخهء زيباى جهانگير ، در موزهء بريتانيا موجود است . چند سخن راجع به چگونگى نسخهء استفاده شدهء تذكرة الشعراى مطربى : مطربى تذكرة الشعراى خود را به سال 1604 ميلادى / 1013 قمرى ، به رشتهء تحرير درآورده كه اكنون نسخهء منحصربفرد او تحت رقم 2253 در ذخيرهء دستنويسهاى شرقى انستيتوى خاورشناسى فرهنگستان علوم ازبكستان ، محافظت كرده مىشود . توصيف و مشخصات اين دستخط ، در فهرست دستخطهاى فرهنگستان علوم ازبكستان ، مندرج است . « 1 » نسخهء مذكور با جملهء : « حمدى كه دبيران صحايف لطايف معارف و حكم و نقشبندان صفايح مدايح جود و كرم . . . » آغاز گشته و با رباعى ذو قافيتين : صد شكر كه اين نامه به اتمام رسيد * و آغاز كتاب ما ، به انجام رسيد نقشى كه مراد دل من بود به دهر * آمد ز پس پردهء ايام پديد پايان يافته است . در حاشيهء ورق يكم با قلم شخص ثانى : « تصنيف اين كتاب در عصر باقى محمد خان مصنّف نثارى كه در سنهء 1013 [ قمرى ] با اكبر پادشاه همعصر بوده است . » نوشته شده . نسخه با خط نستعليق خوشخوان كتابت شده ، 239 ورق را در بر گرفته است . در اين اثر شرححال و نمونهء اشعار 343 شاعران درج گرديده ؛ از اين ارقام يازده نفرشان شاه ، سلطان يا امير كه طبع شاعرى و يا شعردوست بودهاند اختصاص دارد . در بعضى موارد ، شعرايى كه از قلم افتاده و يا به خاطر مؤلف ، بعدها رسيدهاند ، در حاشيههاى متن برقرار كرده شدهاند . چنين حالتها در ورقهاى 5 ب ، 119 ب ، 131 ب ، 235 ب ، 26 الف ، 53 الف ، 107 ب ، 145 ب و غيرها موجوداند . همچنين در حواشى متون ، بعضا شرح لغات كلمات دشوارفهم و وزن غزل يا قصيده
--> ( 1 ) . مجموعهء دستنويسهاى شرقى آكادمى علوم جمهورى ازبكستان ( به زبان روسى ) ، زير نظر و شركت ا . ا . سميونف ، تاشكند ، 1952 م ، ج 1 ، ص 130 - 131 .