مير تقي الدين كاشاني
مقدمه 31
خلاصة الأشعار و زبدة الأفكار ( بخش كاشان ) ( فارسي )
كوتاهدستى از سر فايدهء كثير درگذشت و هرگز به مؤاخذه و مصادره كه اهل مناصب بدان گرفتارند ، مبتلا نگشت . خواجه امين الدين محمد كاشى ، ص 81 الحق مكارمش سنّت اجود عرب ، در مملكت عجم احيا مىكرد و اطوارش اخلاق حسينى و شمايل محمدى در نظر ارباب بصيرت جلوه مىداد . ميرزا ابو طالب ، ص 217 ويژگيهاى شعر در دورهء صفويه از جهت تنوّع سبك همانگونه كه گفته شد ، از اوايل عهد صفوى شعر از جهات مختلف وارد مرحلههاى تازهاى گرديد كه درخور توجه و شايان مطالعه و تحقيق است . يكى از آن جمله ورود شعر به حوزه عمومى حيات اجتماعى از يكسو و از سوى ديگر جلاى وطن جمعى از شاعران به هندوستان بود و ديگر پديد آمدن سبكهايى كه هرچند ردپاى آنها در شعر شعراى سدههاى پيش يافت شده است ، ولى به شكل كامل عيار و رايج در ميان جماعتى از سخنوران يك دورهء خاص و به عنوان سبك ويژه چنان كه در عصر صفوى ظهور يافته نمايان نبوده است . علاقهء بسيار اكبر شاه و شاهجهان و جهانگير از پادشاهان بابرى و عبد الرحيم خان خانان و ظفر خان و خان زمان و ديگر قدرتمندان هند موجب جلب عدّهء زيادى از شاعران ايران گرديد كه يا در هند ماندگار شدند يا در حال رفتوآمد بودند و از آن جملهاند : طالب آملى ، ميلى هروى ، نظيرى نيشابورى ، خواجه حسين مروى ، فسونى شيرازى ، نوعى مشهدى ، فهمى رازى ، تشبيهى كاشانى ، حياتى گيلانى ، وقوعى نيشابورى ، ضميرى سپاهانى ، غزالى مشهدى ، قدسى مشهدى ، عرفى شيرازى ، سنجر كاشانى ، حكيم ثنايى ، قاضى نورى ، ملك قمى ، شكيبى اصفهانى ، رهى نيشابورى ، رفيعى كاشانى ، كليم كاشانى و ديگران . تا آنجا كه مىدانيم در نزد صاحبان قدرت هند ، قدر و قيمت شعرهاى خوب ارج فراوان داشته ، چنان كه به روايت تذكرهء خزانهء عامره ، خان خانان براى يك قصيده به عرفى شيرازى هفتاد هزار روپيه صله داده است .