كلام ، با استادان گذشته قابل مقايسه باشند ، پيدا نشدند و انحطاطى كه به اين دوران نسبت داده مىشود از اين جهت است ، و امّا جنبهء مثبت آن اين است كه شعر در عصر صفوى ، خصلت جيره‌خوارى دربار را از دست داد و در ميان تودهء مردم رايج گرديد و كمتر كسى به توقع پاداش مادّى گرد شعر و شاعرى مىگشت ، بلكه به منظور آراستگى به زيور كمال و كسب افتخار يا جلب ثواب اخروى بدان روىآور مىشدند . به اين جهت جماعتى از اهل حرفه‌ها و صنعتها كه نان خود را از دسترنج پيشهء خويش به دست مىآوردند ، به محض احساس قريحهء ذاتى در خود پا به دايرهء تمرين در شعر و ادب مىنهادند و در مجمع شاعران توانا وارد شده ، با كسب معلومات لازم در اين فن دستى مىيافتند و در سطوح مختلف آثارى به ظهور مىرساندند و در مجامعى گرد هم آمده سخن خود را عرضه مىكردند . بنابراين رواج شعر در عصر صفوى از دو جهت قابل توجه است : يكى اينكه شاعران علاقه‌مند به تقرّب در نزد شاهان و اميران از ايران به هند و عثمانى مهاجرت كرده ، در آنجاها داد سخن مىدادند و برخى از آنان به پايگاه بلندى در شعر دست مىيافتند . ديگر اينكه در ايران هم به جهت رواج شعر ، افزون بر تودهء مردم ، منصب‌داران و اميران و دولتمردان سعى مىكردند قريحه شاعرى را در خود پرورش دهند و كم‌وبيش ابياتى بسرايند ، به اين ترتيب ، رواج و اهميتى كه شعر فارسى در بين توده مردم و نيز خواصّ اديب و دانشمند پيدا كرده بود ، موجب تهيه و تدوين سفينه‌هاى بىشمارى از شاعران توانمند و صاحب سبك گرديد و نمودار رونق و اهميت شعر در عصر صفوى شد . اين رواج و استقبال به وسيلهء شاعران برجسته از عواملى است كه جاى انحطاطى را كه به وسيلهء برخى از بازاريان و صنوف كم اطلاع از فنون ادب در شعر آن روزگار پيدا شده بود تا حدى پر كند و افزون بر اين چون شعرسرايى كمتر براى امرار معاش بوده ، مايهء خرسندى گردد . همان‌گونه كه اشاره شد كمتر پرداختن پادشاهان صفوى به شعر و شاعرى در مقايسه با استقبال بىنظير حكمرانان هند از اين بابت است و گرنه به‌طورىكه روانشاد احمد گلچين معانى در مقدّمهء فرهنگ اشعار صائب آورده است : « رفتن شاه اسماعيل اول سر زده به خانه عبد الله هاتفى در خرجرد جام و بر گليم درويشانهء وى نشستن و از ماحضر او خوردن و نيز گرفتن انتقام خون اميدى رازى از قوام الدين نوربخشى و قصيدهء شكوائيه