مؤلف مجهول
492
تذكرهء بغراخانى ( تذكره مشايخ اويسيه ) ( فارسي )
نباشد و مستحق ناز و نعيم شوند انشاءالله . نقلست كه عالمى به وحدانيت حق سبحانه و تعالى هزار و يك دليل اقامت كرده بود ، و به هزار و يك دليل به يگانگى دانسته و پرستيده ، و با وجود اين همه علم به ولى ( اى ) از اولياء كبار تعلق خاطر و دست ارادت داشت . چون مدت حيات به آخر آمد و حالت نزع در رسيد ، و قابض روح پاكيزه از عالم بالا به امر رب العزة به قبض روح حاضر آمد و دست قبض و تصرف نهاده ، درين حين شيطان عليه اللعنة پيدا شد ، و در مقام بحث و رد دلايل قيام نمود ، و هزار دليل او را رد كرد ، و سعى در رد دليل ديگر داشت ، كه ناگاه به خاطر آن عالم رسيد كه متوجه به باطن شيخ خود شود . توجه به باطن شيخ خود كرد ، و التجا به لطف و ولايت او نمود . به مجرد اين توجه عالم ، شيخ را حال اين عالم معلوم شد . بهفور برخاست و به سروقت او تشريف آورد . به مجرد رسيدن قدم شريف آن بزرگوار بر سر بالين آن عالم ، شيطان عليه اللعنة از پيش آن عالم دور شد . آنگاه عالم سالم الحال از عالم رخت برداشت . اين نيز سبب تفضيل درجهء ولايت است به درجهء علم . وجه ديگر آنكه بسيار از اولياء باشند كه به مرتبهء قطبيت كه اعلا مراتب است از مراتبى كه حق سبحانه و تعالى در بنىآدم خلق كرده است بعد از مرتبهء نبوت ، بر ايشان ميسر شده است ، حتى كه وليهها را اين مرتبهء به حصول پيوسته است ، اما در آن منصب منصوب نشدهاند چون رجال از جهت نقصان عقل و موانع جسدى كه در ايشان موجود است كه مانع عبادت و طاعت ظاهريست ، زيراكه در آن حالت تصرف ايشان در امور ناقص مىافتد ، و ناقص آن منصب را نشايد كما هو حقه ، اگرچه مستحق اين منصب بوده باشند . و ديگر مرتبهء قطب الاقطابى كه عالىترين مرتبهء قطبيت است ايشان را ميسر است كه اين مناصب هيچيك از علماء را به علم فقط حاصل نيامده است . فصل : اگر گويند كه قطب كدام است ؟ بگو كه : قطب آن است كه در جميع ملك و ملكوت تصرف تام دارد و بقاى عالم با وى است كه اگر قطب از عالم منقطع شود ، عالم از نظام برافتد . چنان كه خانه بر پاى است و قايم به جدران اربعه . اگر يكى از جدران اربعه مىافتد خانه درمىافتد . على هذا القياس اگر اقطاب اربعه يا يكى از ايشان بر طرف شود كه ديگرى در آن منصب منصوب نگردد ، خانهء دنيا از نظم و ترتيب باز ماند . تنبيه : بدانكه حق سبحانه و تعالى اظهار قدرت خود كرده در آن بندههاى خود كه اعلى