ايشان مىزيست . كعبى معتزلى مذهب بود و مذهب خود نهان نمىداشت . ازاين‌رو ، صلحاى مردم بلخ او را در دينش متهم به زندقه مىكردند و بددين مىشمردند . چون ابو زيد كتاب السياسة را براى يانس خادم نوشت و او در آن هنگام والى بلخ بود ، ابو القاسم كعبى گفت : خداوند تعالى همه سياست را در آيه‌اى از قرآن آورده ، آنجا كه مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ . وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ . ( الانفال : 74 - 48 ) . مرزبانى مىگفت : ميان من و ابو القاسم بلخى دوستى كهن بود . هرگاه به مدينة السلام مىآمد آهنگ پدرم مىكرد و مدتى نزد او مىماند و چون بازمىگشت نامه‌هايش منقطع نمىگرديد . از آثار اوست : تفسير القرآن ، به شيوه‌اى خاص كه پيش از او سابقه نداشت ، در 12 مجلد ، و كتاب مفاخر خراسان و محاسن آل طاهر و كتاب عيون المسائل در 9 مجلد ، و كتاب اوائل الادلّة و كتاب المقالات و كتاب جواب المسترشد فى الامامة و كتاب الآلاء و الاحكام و كتاب نقض النقض على المجبّرة و كتاب الجوابات و كتاب تحديد الجدل و كتاب نقض و كتاب ابى على الجبّائى فى الاراده و كتاب ادب الجدل و كتاب السّنة و الجماعة و كتاب الفتاوى الواردة من جرجان و العراق و كتاب انتقاد العلم الالهى على محمد بن زكريا و كتاب تحفة الوزراء و كتاب الغرر و النوادر و كتاب الاستدلال بالشاهد على الغائب و كتاب الرّد على متنبئ خراسان و كتاب المجالس الكبير و كتاب المجالس الصغير و كتاب نقض كتاب الخليل على برغوث و كتاب مسائل الخجندى فيما خالف فيه ابا على و كتاب المضاهاة على برغوث و كتاب تأييد مقالة ابى الهذيل فى الجزء و كتاب النهاية فى الاصلح على ابى على . . 635 - عبد الله بن احمد بن جعفر بن خذيان [ 1 ] ابو محمد فرغانى ، الامير القائد . دوست و مصاحب ابو جعفر طبرى بود . در مصر در سال

--> [ 1 ] المختصر و بنگريد به مصورة ابن عساكر 8 : 1009 ، تهذيب ابن عساكر 7 : 277 ، مختصر ابن منظور 12 : 15 ، سير الذهبى 16 : 132 ، الوافى 17 : 30 .