ياقوت الحموي ( مترجم : آيتى )

653

معجم الأدباء ( فارسي )

362 وفات كرد . از ابو جعفر طبرى روايت كرده و بر تاريخ طبرى ذيلى نوشته . به دمشق رفت و در آنجا حديث گفت . جماعتى از مردم دمشق از او روايت كرده‌اند . جدش خذيان را از فرغانه گرفته بودند و نزد معتصم برده بودند در آنجا اسلام آورد . عبد الله در مصر زيستن گرفت و حديث گفت . از ثقات به شمار است . الراضى او را به مصر فرستاد و با او خلعتهايى براى ابو بكر محمد بن طغج الاخشيد روانه كرد . . 636 - عبد الله بن احمد بن حسين سامانى [ 1 ] اديب ابو الحسين . در ماه رجب سال 475 وفات كرد . از مشاهير ادب در نيشابور بود . كتاب شرح ديوان المتنبى از اوست و نيز شرح الحماسه و كتاب موادّ امثال ابى عبيد . . 637 - عبد الله بن احمد بن احمد بن خشّاب [ 2 ] ( 1 ) ابو محمد بن خشّاب . قاضى الاكرم گويد كه وى داناترين مردم زمان خود به علم نحو بود تا آنجا كه مىگفتند همپايهء ابو على فارسى است . به حديث و تفسير و منطق و فلسفه و حساب و هندسه نيز آگاهى داشت . علمى نبود جز آنكه در آن قوىدست بود . ادب را نزد ابو منصور موهوب جواليقى و جز او تحصيل كرد و حساب و هندسه را نزد ابو بكر عبد الباقى انصارى و فرايض را نزد ابو بكر مرزوقى . حديث را از ابو الغنائم نرسى و ابو القاسم بن حصين و ابو العزّ بن كادش و جماعتى ديگر سماع كرد . خطى خوش مىنوشت و كتابهاى بسيار گردآورد . مردم نزد او درس مىخواندند و فوايد بسيار مىبردند . حافظ ابو سعد سمعانى و ابو احمد بن سكينه و ابو محمد بن اخضر از او سماع حديث كردند در حديث صدوق و حجّت بود ولى دين و آيينش چنين نبود . در زندگى به فرومايگى گرايش داشت . به حفظ ناموس علم توجهى نداشت . با عوام در كوى و برزن شطرنج مىباخت و به حلقهء شعبده بازان و ميمون بازان و خرس بازان مىايستاد و تماشا مىكرد و با همه مزاح و بازى مىكرد . خلقى خوش داشت و سر به سر همه مىگذاشت .

--> [ 1 ] المختصر و نيز بنگريد به الوافى 17 : 13 ( در آنجا الشامانى هم آمده است ) ، بغية الوعاة 2 : 32 . [ 2 ] المنتظم 9 : 238 ، انباه الرواة 2 : 99 ، مرآة الزمان 8 : 288 ، ابن خلكان 3 : 102 ، سير الذهبى 20 : 523 ، عبر الذهبى 4 : 196 ، الوافى 17 : 14 ، مختصر ابن الدبيثى 2 : 127 ، الفوات : 156 ، مرآة الجنان 3 : 381 ، البداية و النهاية 12 : 269 ، الذيل على طبقات الحنابلة 1 : 316 ، تاريخ ابن الفرات 4 : 189 ، بغية الوعاة 2 : 29 ، الشذرات 4 : 220 .