633 - عبد الله بن احمد بن على [ 1 ] وى هاشمى و بغدادى بود . قاضى و اديب . قوام الدين لقب داشت . در سال 612 در بغداد با او ديدار كردم . كتاب جمهرهء ابن دريد را از ابو المعالى احمد بن عبد الغنى بن حنيفه الباجسرى سماع كرد . او را اشعارى نيكو و آراسته به حليهء فصاحت است . وفاتش در مدينة السلام در محرم سال 620 اتفاق افتاد . . 634 - عبد الله بن احمد بن محمود كعبى [ 2 ] ابو القاسم بلخى ، متكلم و مفسر و اديب . شيخ معتزله و در زمان خود رئيس آنان بود . وى همانند ابو على جبّائى بود . در سال 319 وفات كرد . كاتب انشاى احمد بن سهل ، متولى امور نيشابور ، بود . احمد بن سهل شورش كرد تا مگر پادشاهى به دست آورد ولى ميسرش نشد . در اين ماجرا كعبى گرفتار آمد و زندانى شد . على بن عيسى او را از زندان آزاد كرد . وى به بغداد آمد و در آنجا زمان درازى زيستن گرفت و كتابهاى خود نشر داد . سپس به بلخ بازگرديد و تا زمانى كه در گذشت در آنجا بود . از نشانه‌هاى فضل و تقدم او اجماع همگان است بر حسن تأليفات او در كتب علم كلام و حكمت . آثار او در عراق و خراسان بلندآوازه است و استادان اين فنون به دست يافتن بر آنها سخت آزمند . تا آنجا كه چون ابو الحسن على بن محمد حشّائى ، شاگرد او ، در راه حج به مدينة السلام وارد شد ، مردم به يكديگر مىگفتند غلام كعبى آمده است ، برويم او را ببينيم . و اهل فضل و كلام به ديدارش مىشتافتند و با شگفتى در او مىنگريستند و از كعبى مىپرسيدند و از اخلاق و شمايل او سؤال مىكردند . در مدتى كه در بغداد بود چونان پيامبرى مرسل ، كه وحى منزل را بر آنان حكايت مىكرد ، در ميان

--> [ 1 ] ابن الفوطى سرگذشت او را از ياقوت نقل كرده است : 4 / 4 / 794 . ابن الدبيثى تولد او را سال 548 و ذهبى وفاتش را در سال 620 ذكر كرده . [ 2 ] الفهرست : 219 ، تاريخ بغداد 9 : 384 ، انساب السمعانى ( الكعبى ) ، لسان الميزان 3 : 255 ، المنتظم 6 : 238 ، ابن خلكان 3 : 45 ( در آنجا وفات او را سال 317 ضبط كرده ) ، طبقات المعتزلة : 88 ، الوافى 17 : 25 ، الشذرات 3 : 281 ، الجواهر المضيئة 1 : 271 ، عبر الذهبى 2 : 176 ، سير الذهبى 14 : 313 ، الفرق بين الفرق : 165 ، الفصل 4 : 203 ، الملل و النحل 1 : 76 ، البداية و النهاية 11 : 174 ، مرآة الجنان 2 : 278 ، التبصير فى الدين : 51 ، مقالات الاسلاميين ( به فهرست كتاب بنگريد ) ، المختصر .