ياقوت الحموي ( مترجم : آيتى )
45
معجم الأدباء ( فارسي )
همگان . ولى كم ادّعا و متواضع بود . عبد الله بن محمد مكفوف [ 1 ] به فضل او اقرار داشت . شايد در علم از همهء پيشينيان برتر بود و در آن زمان هيچكس به پايهء او نمىرسيد . در سال 346 وفات كرد . وى كتاب العين خليل بن احمد و غريب المصنّف ابو عبيد و اصلاح المنطق ابن سكّيت و شمارى از كتب لغت را از بر داشت . و نيز كتاب سيبويه و كتابهاى فرّاء را از حفظ كرده بود . با آنكه در نحو مذاهب كوفيان را نيك مىدانست ولى به مذهب بصريان گرايش داشت . مىگفتند كه اگر بگويد كه او عالمتر از مبرّد و ثعلب است بايد تصديقش كرد . ولى با اين همه فضل در شعر دستى نداشت . او را در نحو و لغت آثار بسيار است . 21 - ابراهيم بن على ابو اسحاق فارسى [ 2 ] از نحويان بود ، از شاگردان ابو على فارسى . كتاب شرح الجرمى از آن اوست . كتابى است معروف و متداول در نزد مردم . ثعالبى [ 3 ] او را در شمار علماى بخارا ذكر كرده است . گويد او از فرهيختگان علم لغت و نحو بود . در روزگار سامانيان به بخارا شد و مورد تجليل واقع گرديد . فرزندان رؤسا و كاتبان از او علم آموختند و در ديوان رسايل شغلى به او دادند و او تا پايان زندگى در آن شغل بود . او را شعرهايى است ولى من بر آنها دست نيافتهام ، جز قطعهاى كه خطاب به يكى از رؤساى حضرت سروده و از او جبهء خزّ سفيدى ، كه كسى آن را نپوشيده باشد ، خواسته است [ 4 ] . و اعن على برد الشتاء بجبّة * تذر الشتاء مقيدا مسجونا سوسية بيضاء يترك لونها * الوان حسّادى شواحب جونا ابو حيان در كتاب الوزيرين [ 5 ] در احوال ابن عميد گويد كه ابو اسحاق فارسى نزد او آمد
--> [ 1 ] زبيدى گويد ( و از قول او قفطى ) كه ابو محمد عبد الله بن محمد اموى چون به مسائلى در نحو نيازش مىافتاد از او مىپرسيد . [ 2 ] انباه الرواة 1 : 171 ، الوافى 6 : 58 ، بغية الوعاة 1 : 420 [ 3 ] يتيمة الدهر ، 4 : 150 . [ 4 ] مرا در برابر سرماى زمستان به جبّهاى يارى كن كه زمستان را در بند و زندانى كند . بافته شوشتر كه از رنگ آن رنگ چهرهء حسودان من دگرگون و تيره شود . [ 5 ] مراد كتاب اخلاق الوزيرين است . ص 352 .