آثار ابان كتاب الفضائل است . 3 - ابان بن عثمان بن يحيى بن زكريا [ 1 ] او را لؤلؤى مىگفتند . كنيه‌اش ابو عبد الله بود و معروف به احمر البجلىّ . ابو جعفر طوسى در كتاب اخبار مصنفى الامامية [ 2 ] ذكر او [ 3 ] آورده است و گويد كه اصلش از كوفه بود ولى گاهى نيز در بصره مىزيست . برخى از بصريان چون ابو عبيده معمر بن مثنّى و ابو عبد الله محمد بن مثنّى و ابو عبد الله محمد بن سلام جمحى از او علم آموختند . و در اخبار شعرا و انساب و ايام از او حكايت كرده‌اند . ابان بن عثمان از ابو عبد الله جعفر بن محمد و ابو الحسن موسى بن جعفر ( عليهما السلام ) روايت كرده . از مصنّفات او جز كتابى كه در آن اخبار آغاز زندگى رسول الله ( ص ) و مبعث او و غزوات او و سقيفه و ردّه را گردآورده ديده نشده است . 4 - ابراهيم بن احمد بن محمد توزون طبرى [ 4 ] نحوى و صاحب فضل و ادب بود و در بغداد سكونت گزيد . با ابو عمر زاهد مصاحبت داشت و كتاب الياقوته را از او روايت كرد . با علماى بزرگ ديدار نمود . به صحت نقل مشهور بود . خطى زيبا داشت و كلمات را درست ضبط مىكرد . اشعار ابو نواس را در كتابى گردآورد و آن همان روايت مشهورى است كه در دست مردم است . وى به دربار بنى حمدان انتساب داشت . ابراهيم بن احمد نام و نسب خود را به خط خود ابراهيم بن محمد طبرى رويانى ضبط كرده است كه اعتماد به آن اولى است . ولى خطيب گويد : ابراهيم بن احمد بن محمد معروف به تيزون و ، اين در صورتى است كه خود را به جدّ خود نسبت داده باشد . 5 - ابراهيم بن احمد بن ليث ازدى [ 5 ] لغت‌شناس و كاتب بود . از او همين قدر مىدانيم كه سلفى از ابو القاسم بن حسن بن فتح

--> [ 1 ] الوافى 5 : 302 به نقل از ياقوت و البلغه : 2 ، بغية الوعاة 1 : 405 ، لسان الميزان 1 : 24 به نقل از ياقوت . [ 2 ] فهرست طوسى : 76 كلكته ، 46 بيروت . [ 3 ] لسان الميزان . [ 4 ] تاريخ بغداد 6 : 17 ، نزهة الالباء : 227 ، انباه الرواة 1 : 158 ، بغية الوعاة 1 : 406 ، البلغه : 4 و او را تيزون نيز گويند . وفاتش در سال 355 است بنا بر نقل قفطى . [ 5 ] الوافى 5 : 310 ( از ياقوت ) و نيز بنگريد به بغية الوعاة 1 : 406 .