المحاضرهء تنوخى و اخلاق الوزيرين ابو حيان توحيدى و طبقات النحويين زبيدى و آثار علماى اندلس چون جذوة المقتبس حميدى و الصلهء ابن بشكوال و الذخيرهء ابن بسّام و علماى صقليه چون حسن بن يحيى فقيه صقلى و ابن القطاع . و نيز قلائد العقيان ابن خاقان و كتابهايى چون تاريخ اصفهان و تاريخ بيهق و تاريخ خوارزم و تاريخ مرو و تاريخ هرات و تاريخ همدان . گاه نيز از مؤلّفى نام مىبرد ولى از كتابى كه از آن بهره گرفته ياد نمىكند . معجم الادباء به نام بغية الالباء من معجم الادباء مختصر شده است . ياقوت به شعر مولع بود چنان كه شرح حالها كمتر اتفاق مىافتد كه با شعر صاحب ترجمه همراه نباشد ، حتى زمانى هم كه صاحب ترجمه به سرودن شعر مشهور نباشد . ياقوت شعر هم مىسروده ولى اشعارش مدوّن نشده . آنان كه شرح حالش را نوشته‌اند ابياتى از او نقل كرده‌اند . معجم الادباء را نخستين بار خاورشناس بزرگ انگليسى ، د . س . مارگليوت ، چاپ كرد . او يك نسخه از كتاب را كه در كتابخانهء بريل يافته بود اساس كار خود قرار داد . اين نسخه پر از غلط و خطا بود و به ناچار براى تصحيح از كتابهايى كه از ياقوت نقل كرده بودند چون الوافى بالوفيات صفدى و فوات الوفيات كتبى و روضات الجنّات في احوال العلماء و السادات محمد باقر بن زين العابدين بن موسوى خوانسارى و نيز كتابهايى كه ياقوت از آنها نقل كرده بود استفاده نمود . چاپ مارگليوت هفت جلد است و در قاهره به سال 1907 به طبع رسيده . سپس ابراهيم يازجى نيمى از كتاب را تصحيح كرد كه در سال 1906 مرگش در رسيد . نصف باقى را نسطاس حمصى تصحيح كرد . همين ناشر چاپ دوم كتاب خود را آغاز كرد . درحالىكه كتاب طبقات زبيدى و تاريخ دمشق ابن عساكر و نشوار المحاضرهء تنوخى را ، كه همه از معجم الادباء مطالبى برگرفته بودند ، در پيش رو داشت . اين چاپ در سالهاى 1925 و 1927 در قاهره صورت گرفت و 1041 شرح حال را در بر داشت . بار سوم كتاب معجم الادباء در زمرهء مطبوعات دار المأمون ، به همّت احمد فريد رفاعى ، در بيست جزء و ده مجلد منتشر شد . آخرين چاپ كتاب به اهتمام و تصحيح دكتر احسان عباس در هفت جلد ( شش جلد متن كتاب و جلد هفتم شامل يك مؤخرهء مفصل در شرح حال ياقوت و آثار او كه اين مقدمه خلاصه‌اى از آن است ) . آن چه