ياقوت الحموي ( مترجم : آيتى )
9
معجم الأدباء ( فارسي )
دكتر احسان عباس را به فكر تصحيح مجدد معجم الادباء انداخت يكى آن بود كه در كتب ديگر مثل الوافى صفدى ترجمههايى بود برگرفته از معجم الادباء ولى در چاپ مارگليوت وجود نداشت . معلوم شد كه اين فقرات مفقود شده و نيز شرح حال كسانى بود كه بر خلاف شرطى كه ياقوت كرده بود كه شاعران را در اين كتاب كه ويژهء ادباست نياورد در مطاوى كتاب آمده بود . در اين احوال به كتابى دست يافت به نام بغية الالبّاء من معجم الادباء كه شخصى به نام احمد بن على بن عبد السلام تكريتى براى خود فراهم آورده بود . در آن جا شرح حال شمارى از ادبا آمده بود كه معلوم مىداشت تكريتى از نسخهء صحيحترى مختصر را فراهم آورده . 46 اديب بود كه شرح حالشان در چاپ مارگليوت نيامده بود و مختصر فاقد شرح حال كسانى بود كه تنها به شعر اشتهار دارند و اين شرط مؤلف بود در تأليف اثر خود . احسان عباس مىگويد كه اين كتاب كه من تقديم مىكنم نزديكترين صورت به معجم الادباى اصلى است و شايد باز هم نسخههايى به دست آيد كه همان باشد كه ياقوت فراهم آورده است . اين كتاب شامل 1267 شرح حال است . مترجم در ترجمهء خود پيرايش و تخليصى را اعمال كرده كه بيشتر متوجه اشعار است نه مطالب تاريخى . ذكر اين نكته نيز ضرورى است تا به تضييع حقى متهم نشوم ؛ اين ترجمه بر مبناى معجم الادباء به تحقيق و تصحيح دكتر احسان عباس است . بنابراين پانوشتها نتيجهء تحقيق آن استاد ارجمند است و مرا در آن حقى نيست . در خاتمه از جناب آقاى شعر دوست ، مدير عامل محترم پيشين سازمان انتشارات سروش كه اين كتاب را به چاپ سپردند و جناب آقاى اشعرى ، مدير عامل فرزانهء سازمان انتشاراتى سروش و نيز از جناب آقاى ايوبى كه در كار چاپ نظارت داشتهاند و فاضل ارجمند آقاى محمد على مجد فقيهى كه معانى اشعار را با اصل تطبيق داده و سركار خانم حكيمهء دسترنجى ، ويراستار كتاب ، و سركار خانم پروانه درويش كه اعلام را تهيه كردهاند و ديگر دستاندركاران چاپ كتاب سپاسگزارى مىكنم . عبد المحمّد آيتى بيست و نهم دى ماه هزار و سيصد و هفتاد و نه شمسى .