[ مقدمه ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * 1 مقايسه طبقات الصوفية پير هرات و شيخ نيشابورى طبقات الصوفية كه حاصل جلسات تذكير و ارشاد و تعليم يكى از درخشانترين چهره‌هاى عرفان و تصوف يعنى پير هرات ، خواجه عبد اللّه انصارى است بدون ترديد يكى از امهات متون عرفانى به زبان فارسى به شمار مىآيد و چنان كه از روش تدوين و محتواى كتاب برمىآيد قصد پير هرات از تقرير طبقات الصوفية ارشاد و تعليم مريدان بوده است نه تدوين و تأليف كتاب ، و ازين روى ميان اين كتاب با متن‌هايى كه انگيزه اساسى در تأليف آنها فراهم آوردن كتاب و تدوين احوال و نقل گفته‌ها و اقوال مشايخ بوده است تفاوت عمده‌اى وجود دارد . نه تنها از اشارات جامى در نفحات الانس 1 بلكه از اشارات موجود در طبقات الصوفية نيز برمىآيد كه يكى از كتابهائى كه پير هرات به هنگام تقرير احوال و اقوال مشايخ بدان نظر داشته است طبقات الصوفيهء شيخ عبد الرحمن سلمى نيشابورى ( م . 420 هجرى ) بوده است 2 . درست است كه برخى از جملات به هنگام ترجمهء حال مشايخ در طبقات الصوفية ، ترجمهء عبارات عربى سلمى است 3 و مشابهت‌هائى ميان اين دو كتاب وجود دارد بااين‌همه اين داورى كه مبناى كار پير هرات طبقات سلمى يا به گفتهء پير هرات تاريخ سلمى بوده است بدون آنكه تأملى شايسته در طبقات الصوفيهء پير هرات به‌عمل آمده باشد ، نادرست است . چه در طبقات پير هرات صرف‌نظر از آنكه روش طبقه‌بندى سلمى رعايت نشده است ، اطلاعات بسيارى از منابع ديگر كه قريب ده‌تاى آن در متن ذكر شده است و