عبد الله الأنصاري الهروي

مقدمه 2

طبقات الصوفية ( فارسي )

همچنين اطلاعاتى كه پير هرات با آن حافظهء شگفتىانگيز خود از دوران كودكى تا زمان تقرير طبقات از استادان و مشايخ خويش و افرادى كه با آنها طى اين مدت دراز ، ديدار و صحبت داشته است در اين كتاب وجود دارد كه در طبقات سلمى نيامده است . نگاهى كوتاه به فهرست مشايخ در اين دو كتاب افزونيى بيش از سه برابر مشايخ را در طبقات پير هرات نشان مىدهد و اين افزونى شمار مشايخ را بر ذكر برخى از مشايخ چون شيخ ابو العباس قصاب آملى و ابو بكر طرسوسى 4 كه در طبقات سلمى نيامده است بايد افزود . علاوه بر اين‌ها فصلهاى مستقلى از دريافت‌ها و مواجيد و مناجاتهاى پير هرات در اين كتاب وجود دارد كه نه تنها از موجبات تمايز اين دو كتاب بلكه از مهم‌ترين بخش‌هاى طبقات الصوفية به شمار مىآيد . يكى از تفاوتهاى عمده طبقات الصوفية خواجه عبد اللّه انصارى با متن‌هاى ديگر عرفانى و از جمله طبقات سلمى اين است كه در اين كتاب نه تنها احوال و اقوال مشايخ ياد شده است بلكه اين حالات و گفته‌ها مورد نقد ، تفسير و تحليل قرار گرفته است و باريكىهاى طريقت و احوال و مقامات طى اين نقد و تفسير و تحليل به مريدان نموده شده است و نظر و عقيدهء پير هرات در اين‌گونه موارد دربارهء مسائل و موضوعات مهم عرفان و تصوف بيان شده است . مجموعهء اين تفاوت‌ها طبقات الصوفيهء او را به صورت كتابى مستقل و در شمار يكى از منابع اساسى و مهم عرفان و تصوف درآورده است . با آنكه طبقات الصوفية در ظاهر آداب و ترتيبى دارد و گروهى از مشايخ در طبقهء خويش قرار گرفته‌اند ، در حقيقت اين ترتيب و آداب ظاهرى به هنگام بحث و درس عملا ناديده گرفته شده است چنان كه ذكر نام يكى از مشايخ در يكى از طبقات گروهى از همنامان و همراهان او را از طبقات ديگر به دنبال مىآورد و نقل گفته‌اى و بيان قولى انبوهى از گفته‌ها و اقوال مشابه ديگر را در پى دارد و چنان كه روش كار اوست با نقد و نظر و تحليل و تفسير و دريافت‌هاى پير هرات همراه مىشود 5 . روش او در بيان احوال و نقد و نقل اقوال مشايخ بر اصل تعليم و