فقيه وحتّى بحقيقت أو را عظيمترين پرورش‌يافتگان فرهنگ اسلام در اندلس دانسته وأو را با حكيم فقه‌دان خلفش ، أبو الوليد محمّد بن أحمد معروف به ابن رشد ( د : 520 ق / 1126 م ) مقايسه كرده‌اند كه ميان فقه وحكمت جمع كرده است . « 1 » به علاوة وى در تاريخ عمومى جهان ودر تاريخ اسلام وتاريخ اندلس ودر تاريخ جهانى علوم ودر تاريخ وفلسفهء أديان ويا به تعبير قدما در ملل ونحل وهم در علم هيأت أفلاك ونجوم كتابهايى تأليف كرده است « 2 » كه خود حكايت از تبحّر كامل وى در هريك از اين زمينه‌ها دارد . همچنين از نقدهايى كه قاضى صاعد از كارها وآثار برخى از رياضيدانان ، منجّمان ، پزشكان وفيلسوفان در كتاب التعريف بطبقات الأمم خود ارائه داده است ، بخوبى تبحّر وى در اين زمينه‌ها نيز آشكار مىگردد . در زمينهء جغرافيا نيز اطلاعات وى بسيار وسيع ودقيق است . اين حقيقت از وصفهاى فشردهء جغرافيايى وى كه از سرزمينهاى ملل جهان آورده ومخصوصا از آرا وانديشه‌هايى كه در باب تأثير محيط طبيعي وجغرافيايى بر روى فرهنگ وخلقيات أقوام وملل جهان ذكر كرده ، آشكار مىشود ومزيد بر آن ، از وصفى كه ابن حيّان از قول وى در مورد شهر طليطله ومخصوصا از وصفى كه أو از نهر تاجه از سر منشأ تا مصبّ آن ، ارائه داده ، چنين استفاده مىشود كه قاضى صاعد به سفرهاى جغرافيايى اكتشافى هم مىرفته است ونتايج مشاهده وتحقيق عيني - ميدانى خود در اين زمينه‌ها را در آثار خويش بدقّت منعكس مىكرده است . « 3 » وصفهاى جغرافيايى وى در نهايت فشردگى چنان گويا ودقيق‌اند كه برخى از محققّان بزرگ معاصر حتّى در تشخيص موضوع كتاب التعريف بطبقات الأمم كه بىگفتگو تاريخ جهانى علوم است ، دچار اشتباه شده وموضوع آن را جغرافيا

--> ( 1 ) . أرسلان ، 2 / 11 . ( 2 ) . زركلى ، 3 / 271 ؛ سركيس ، 2 / 1182 . ( 3 ) . نك : ابن حيّان ، 5 / 278 - 280 .