فرّوخ « 1 » ، معلوم نيست با استناد به چه مأخذى ، ضمن اينكه سال وماه را مثل ابن بشكوال آورده‌اند ، روز فوت قاضى صاعد را هم چهارم شوّال ذكر كرده‌اند وبه‌طور كلّى تاريخ فوت وى را با تاريخ ميلادي ( 6 / 7 / 1070 م ) برابر نهاده‌اند . از مرور مآخذ درمىيابيم كه مشهورترين عنوان قاضى صاعد كه در روزگار خود نيز بدان عنوان شناخته مىشده ، عنوان قاضى صاعد قرطبى است « 2 » وعلاوة بر آن ، عنوانهاى صاعد اندلسى « 3 » را نيز بر أو اطلاق كرده‌اند وعناوين درستى هستند ؛ ليكن عنوان ابن سعيد كه محمّد عبد اللّه عنان از وى با آن نام برده « 4 » ، غلط است همچنين قفطى كه در مواردى از وى به عنوان صاعد بن حسن اندلسى نام برده ، اشتباه است . بنابر آنچه كه ذكر شد ، قاضى صاعد را نبايد با صاعد نامهاى ديگرى كه وجود داشته‌اند ، همچون : صاعد بن علي آبى ، صاعد بن توما ، صاعد بن أبي الفضل شعيبى ، صاعد بن حسن بن صاعد ملقّب به زعيم الدولة ، صاعد بن بشر بن عبدوس وصاعد بن حسن متوفّاى 464 ق / 1072 م مؤلّف كتاب التشويق الطبّى « 5 » وابن صاعد نامهاى ديگرى كه بوده‌اند ، اشتباه گرفت ؛ از قبيل ابن صاعد أبو محمّد يحيى بن محمد بن صاعد محدّث ( 228 - 318 ق / 842 - 930 م ) وابن صاعد زعيم الدولة صاعد بن حسن بن صاعد و . . . « 6 » تحصيلات ، استادان وزمينه‌هاى تخصصى قاضى صاعد اگرچه از كيفيت تحصيلات قاضى صاعد هيچ‌گونه گزارشى در منابع نيامده است ، امّا قطعي است كه وى از همان آموزش وپرورشى كه در آن زمان در اندلس معمول بوده ، برخوردار شده وبا تيزهوشى ويژه‌اى كه به تصريح ابن بشكوال « 7 » داشته است خيلى سريع يادگيرى أدبيات وعلوم قرآن وحديث ومعارف شرعي را پشت سرگذارده وبه

--> ( 1 ) . 4 / 582 . ( 2 ) . ابن حيّان ، 5 / 278 ؛ آلدوميه لي ، 361 ؛ كحّاله ، المستدرك ، 291 . ( 3 ) . سركيس ، 2 / 1182 . ( 4 ) . دول الطوائف ، 2 / 104 . ( 5 ) . در باب آشنايى با اين شخصيتها ، نك : ابن بشكوال ، 232 ؛ زركلى ، 3 / 186 ؛ كحّاله ، 4 / 17 ؛ دهخدا ، 20 / 70 . ( 6 ) . نك : بستاني ، 3 / 280 . ( 7 ) . 1 / 232 .