نسبت ديگر قاضى صاعد ، قرطبى است وعلّتش به قول ابن بشكوال « 1 » ، اين است كه أصل وى از قرطبه بوده ، اگرچه در المريّه متولّد شده است . از اين نسبت ، ابن حيّان « 2 » وابن خلّكان « 3 » وصفدى « 4 » وجمعى ديگر سخن گفته‌اند وكحّاله « 5 » ، أساسا شرح‌حال وى را تحت عنوان صاعد القرطبي آورده است . « 6 » پيداست كه قرطبى منسوب است به قرطبه « 7 » ، نام استانى در اندلس وشهري واقع بر ساحل غربى نهر كبير در شرق استان اشبيليه ودر جنوب وشرق استان بطليوس ودر جنوب طليطله . « 8 » شهر قرطبه ، مركز اين استان از بزرگترين شهرهاى اندلس وپايتخت خلافت امويان اسپانيا بوده كه أبو الفداء ، براي آن هزار وششصد مسجد ، نهصد گرمابهء عمومى ، وهفت دروازه ذكر كرده است . « 9 » عبد الرحمن الناصر ، خليفهء بزرگ أموي كه به عمران وشهرسازى علاقهء بسيارى داشته است ، شهر موسوم به المدينة الزهراء را در شمال غربى همين شهر بر روى دامنه‌هاى كوه معروف به جبل العروس احداث كرده بود والمنصور بن أبي عامر نيز شهر خود ، موسوم به المدينة الزاهرة را در شمال شرقي همين شهر پىافكنده بوده است كه از آن دو به عنوان گوشواره‌هاى قرطبه ياد مىكرده‌اند . « 10 » تلفّظ قرطبه را به ضمّ قاف وسكون راء وضمّ طاء ذكر كرده‌اند واز قول ابن سعيد اندلسى آورده‌اند كه در زبان گوتها با ظاى نقطه‌دار تلفّظ مىشده است . « 11 » نسبت طليطلى قاضى صاعد بدان علّت است كه وى در شهر طليطله « 12 » از جانب أمير

--> ( 1 ) . 2 / 232 . ( 2 ) . 5 / 278 . ( 3 ) . 5 / 156 . ( 4 ) . 16 / 232 . ( 5 ) . ( 4 / 317 ) . ( 6 ) . همان جا . ( 7 ) . . abodroC ( 8 ) . أبو الفداء ، تقويم البلدان ، 175 . ( 9 ) . همان جا . ( 10 ) . ( مقرى ، 2 / 113 - 114 ؛ أبو الفداء ، همانجا ؛ كريزويل ، 303 - 285 ؛ عبادي ، في التاريخ العباسي والأندلسي ، 150 ؛ اولاگوئه ، 271 ؛ كيلانى ، 30 - 32 ، 63 - 64 ؛ شكعه ، 38 . ( 11 ) . ( أبو الفداء ، تقويم البلدان ، 174 ) . ( 12 ) . . odeloT