گرديده است ، وتعلّق رحمت بنفس أعيان ثابته ، عين تعلّق آن به ايجاد حقّ مخلوق نيز بوده وبعبارت ديگر بنفس خود رحمت واز آن بأعيان ثابته ودر ضمن أعيان ، بأحوال معتقدان نيز تعلّق گرفت ودر نتيجة هر نوع اعتقادي مرهون عين ثابت خود صاحب اعتقاد است كه از رحمت حقّ به رحمان واز رحمان بوجود علمي هر عين واز عين علمي بعين وجود خارجي منتهى گرديده است ، وآن گروه از أولياء اللّه كه بدين حقيقت حقّه نائل آمده وبريشه‌هاى اساسى وأصول مندمج در باطن آن آگاهند ، از دو جهت زبانشان از سوآل ودعاء بسته بوده ودر اين مورد لب بتقاضا وخواهش از حقّ نمىگشايند : يكى آنكه آنان عاشق حقّند وعاشق حقيقي كمّ وكيف وجود خود را از معشوق أزلي دانسته وبدليل حقانيّت عشق وعاشق ومعشوق ، ظاهر وباطن واوّل وآخر وجود ولوازم وافعال وملحقات ديگر آنرا از معشوق حقيقي ميداند ولذا ديگر جاى خواست وطلب يا سوآلى براي خود نمىبيند . ديگر اينكه وجود أو در عين ثابت وحضرت علم ، عين رحمت خداوندى از حكومت وشمول اسم الرّحمان بوده وهرچه ماهيّات كلّيهء أو چه در حضور علمي وچه در محضر عيني خواسته است ؛ همان را برحسب استعداد واستدعاء خويش از خداوند عادل دريافت كرده وعدل الهى ايجاب ميكند كه چيزى را بكسى جز بر وفق عدالت خود ولياقت آن خواهان وطالب ندهد ؛ وبهمين دليل ، پس از تحقّق آن عين ثابت بوجود خارجي وانطباق كامل خواستهاى أو باوجود علمي مندرج در حضرت باريتعالى ؛ چيزى را كمتر ويا بيشتر از آنچه خود خواسته است نخواهد يافت ، كه بدعا وطلب واستغاثه وسوآل بدست آرد ، وبهمين ملاحظه شيخ عارف ، عبد الرّحمن جامى در اين معنى سروده است : چون قوابل ، نقاب بگشودند * مستعدّان ، سوآل فرمودند طلب فعل نيك وبد ، كردند * هريكى ، فعل خود ، بخود كردند گر در آتش روند ، ور در آب * خود طلب كرده‌اند ، هان درياب