فصل پنجم در حقيقت رحمت رحيمى ، از ديدگاه عرفان علمي لازم بتذكّر است كه كاربرد قرآني صفت رحمت بصورتى ديگر غير از رحمان ؛ بر وزن فعيل آمده كه همان رحيم است ورحيم بلحاظ كمال ظهور آن در موارد واشخاصى خاصّ ؛ اگرچه بصورت صفت مشبّهه استعمال شده ؛ ليكن در معنى مبالغهء در رحمت خاصّه بكار رفته ونيز اسم ديگرى هم بصورت فاعل ؛ يعنى راحم دارد كه در غير معنى مبالغه استعمال گرديده است . در مبحث پيشين گفته آمد كه رحمت را از حيث اثر دو وجه است ، كه در دو وجه ياد شده تحقيقى نسبى بعمل آمد ، ودر اين گفتار اضافه ميكنيم كه براي رحمت بلحاظ وجه دوّم ، اثرى ديگر است كه همان تأثير طلب وسوآل بوده وأهل معرفت آنرا رحمت خاصّه‌اى نامند كه براي مؤمنان وپرهيزگاران نوشته شده است ، ودر اينصورت محجوبان از معرفة اللّه وعلماء قشر وظاهربينان كوته‌نظر ومؤمنان عامّى وبلهاء امّت ، در مقام دعا وسوآل از حضرت حقّ برآمده واز أو ميخواهند كه آنانرا برحمت خاصّهء رحيمى خود مورد ترحّم قرار دهد ، واين خواهش آنان برحسب اعتقاد وتصوّر وخيال آنها بوده وبتعبير بهتر خداوند ، حقّى است مخلوق در عقيدهء آنان ، واينگونه از كسان خدا را بر وفق باور داشت ودريافتهاى خود از أو ؛ مورد سوآل وطلب قرار داده وزبان بدرخواست مستدعيات خويش ميگشايند ؛ امّا أهل كشف عرفانى وشهود حقايق ؛ رحمت واسعهء حقّ را بدين معنى ميخواهند كه حقّ ، ظاهر وقائم بعين آنان شده وصورت آنها مظهر رحمت حقّ گردد وهرچه خدا از فيض أقدس وأحديّت ، در أعيان ثابتهء آنها در مرتبهء